Drie mobiele netwerken in één land is niet meer genoeg

Twee Deense mobiele netwerken mogen niet fuseren van de EU. Wat betekent dit voor andere grote fusies?

Goedkoopste telefoonabonnementen in Denemarken

Margrethe Vestager, de EU-commissaris voor Mededinging, zorgt voor opschudding in de telecomsector. Afgelopen week kregen de Scandinavische telecombedrijven TeliaSonera en Telenor te horen dat de fusie van twee Deense mobiele netten niet door kan gaan. Vestager, zelf Deense, vindt dat de Denen moeten kunnen kiezen uit vier verschillende netwerken in plaats van de drie die na de fusie zouden overblijven. In het laatste geval zouden de prijzen namelijk op kunnen lopen door gebrek aan concurrentie.

Het veto zorgde voor angstige reacties in de telecomsector. Worden andere grote fusies ook door de EU getorpedeerd?

1 Waarom willen ze fuseren?

Europese telecombedrijven zoeken naar samenwerking en willen overnames doen om hun slagkracht te vergroten. Hun winsten staan onder druk door gratis mobiele diensten die de omzet uit sms en belminuten ondergraven. Daarnaast zorgt regulering voor daling van roamingtarieven – de toeslag voor gesprekken en dataverkeer uit het buitenland.

In de meeste Europese landen opereren vier netwerkaanbieders, maar de taart die ze onderling kunnen verdelen wordt kleiner. Ze moeten ondertussen wel blijven investeren in snelle 4G-techniek en frequenties voor mobiele netten. Om economisch te overleven zoeken de providers naar schaalvergroting. In het Verenigd Koninkrijk wil Hutchison Whampoa het netwerk van O2 overnemen, eigendom van Telefónica. Een andere grote deal is de beoogde samenvoeging van twee Italiaanse mobiele netten: 3 van Hutchinson Whampoa wil fuseren met Vimpelcom’s Wind Telecommunicazioni. Door het veto op de Deense overname zijn die plannen ineens minder vanzelfsprekend.

2 Voert de EU een nieuw beleid?

In een poging één Europese digitale markt te creëren – als antwoord op het overwicht van Amerikaanse techbedrijven – zou de EU makkelijker toestemming geven voor fusies in het versplinterde Europese telecomlandschap. De gedachte: grote bedrijven hebben de slagkracht om snelle netwerken te bouwen en zo een gezonde digitale economie te realiseren.

De vorige commissaris van Mededinging, de Spanjaard Joaquín Almunia, gaf toestemming voor telecomfusies in Ierland, Oostenrijk en Duitsland (de verkoop van de KPN-dochter E-Plus aan Telefónica). Daardoor zijn er in die landen drie netwerken over.

Vestager lijkt strenger te zijn bij de beoordeling van fusies dan Almunia. Ze legde bij een eerdere fusie van twee Spaanse netwerken strenge voorwaarden op en blokkeert nu de Deense overname.

Een van de theorieën is dat Vestager haar veto uitsprak onder druk vanuit haar thuisland. Maar ze neemt niet zelf die beslissingen, dat doet een heel team van onderzoekers. Die zijn bang dat een ‘duopolie’ – dat 80 procent van de markt omvat – de concurrentie doodslaat.

TeliaSonera en Telenor voeren als reden voor een fusie vaak aan dat ze anders niet meer kunnen investeren in hun netwerken. Tim Poulus, analist van onderzoeksbureau Telecompaper, noemt dat argument ‘wapengekletter’: „Zo lang de bedrijven nog winst maken, neem ik het voor kennisgeving aan.”

3 Stijgen de prijzen van mobiele abonnementen?

Telecompaper vergelijkt regelmatig prijzen van mobiele abonnementen in 16 Europese landen. Vorig jaar namen de gemiddelde tarieven over de hele linie licht toe. Volgens Tim Poulus vertonen de landen waar nog maar drie netwerken actief zijn geen afwijkingen ten opzichte van landen waar je uit vier providers kunt kiezen. „Je moet niet alleen kijken naar de verschillende abonnementsprijzen maar alle kosten meenemen – ook de subsidies op toestellen.” Bij het onderzoek worden de sms-kosten buiten beschouwing gelaten; sms-bundels zijn door de concurrentie van Whatsapp vrijwel overal gratis.

De Deense tarieven liggen volgens Poulus al jarenlang erg laag, terwijl Grieken en Portugezen relatief veel betalen. De Nederlandse prijzen liggen ergens in het midden.

4 Heeft dit veto gevolgen voor de Nederlandse telecommarkt?

Er hangt nu geen Nederlandse fusie in de lucht. Tele2 is net actief als vierde mobiele provider – in samenwerking met T-Mobile ontwikkelt het een 4G-netwerk. Marktleider KPN is op zoek naar een buitenlandse partner en er is vooralsnog vergeefs geflirt met Belgacom. Wel een optie: samenwerking tussen Vodafone en kabelmaatschappij Liberty Global, eigenaar van Ziggo. In dat geval zouden vaste en mobiele netten samengevoegd worden, daar maakt de EU tot nu toe geen bezwaar tegen. Pas als Deutsche Telekom, eigenaar van T-Mobile in Nederland, KPN zou inlijven heeft dat gevolgen voor Nederlandse consumenten.

    • Marc Hijink