Waarom we de economische voorspoed niet aan onszelf te danken hebben

foto iStock

Er is meewind, en er is een ‘perfecte storm’ in de rug. Morgen, als het kabinet een lastenverlichting van 5 miljard euro bekendmaakt, zal het publiek in de Ridderzaal de hoedjes goed moeten vastspelden. Er is volgens de Macro-Economische Verkenningen (MEV) van het Centraal Planbureau, sprake van de sterkste economische expansie zijn sinds 2007, het laatste jaar vóór de financiële crisis.

Maar dit groeiwonder is voor een groot deel te danken aan externe factoren die de ministersploeg zelf niet in de hand heeft. Waar bestaat deze ‘storm in de rug’ uit?

1. Daling prijs ruwe olie

Allereerst is er de daling van de prijs van ruwe olie, die meer dan halveerde van een piek van 115 dollar per vat in de zomer van 2014 naar nog geen 50 dollar nu. Een internationale strijd om marktaandeel heeft Saoedi-Arabië er toe gebracht bovenmatig veel olie op de markt te brengen, en met de lagere olieprijs die daar het resultaat van is de nieuwe Amerikaanse schalie-industrie uit de markt te drukken. Die lage olieprijs geeft de Nederlandse economie, en de vooral koopkracht, een flinke zet.

2. Daling koers van de euro

Dan is er de daling van de koers van de euro, van gemiddeld 1,33 dollar per euro naar 1,10 dollar per euro dit jaar. Ook daar gaat een enorme impuls van uit. Wie deze beide gebeurtenissen invoert in het, sinds vrijdag voor het publiek toegankelijke, economische model van De Nederlandsche Bank, ziet een extra economische groei van 1,5 procent in het eerste jaar na deze gebeurtenissen (2015) en 1,4 procent in het tweede jaar (2016).

3. Monetaire beleid ECB

De daling van de eurokoers is vooral het gevolg van het uitzonderlijke monetaire beleid dat door de Europese Centrale Bank (ECB) in Frankurt is ingezet. Door grootschalig geld in de Europese economie te pompen (60 miljard euro per maand) is de euro minder aantrekkelijk geworden, en dus goedkoper ten opzichte van andere munten – met name de dollar. Maar het geldbeleid van de ECB heeft ook de rente op staatsobligaties fors naar beneden gebracht, tot 0,7 procent dit jaar.

De voordelen van die gedaalde rente vloeien naar de schatkist en zijn dus goed voor het begrotingssaldo. De hypotheekmarkt merkt het direct. De rente op hypotheken is inmiddels gezakt tot een historisch laag niveau. Dat vergroot de koopkracht van huizenkopers en jaagt het herstel van de woningmarkt aan.

Extra impuls?

Zijn dat omstandigheden om daarbovenop een extra impuls aan de economie te geven? De vijf miljard euro aan lastenverlichting die het kabinet morgen presenteert hebben dat effect. Macro-economisch is de lastenverlichting op dit moment dus niet nodig, en wellicht zelfs te veel van het goede.

Beter even gewacht. Want of het in 2016 ook zo goed blijkt te gaan als nu voorspeld, is natuurlijk nog maar de vraag. Er zijn niet alleen externe meevallers voor de Nederlandse economie, maar ook externe risico’s. Het CPB ziet die bijvoorbeeld in een sterke groeivertraging in China. Net zo plotseling als hij opstak, kan de storm zomaar in Nederlands tegendeel verkeren.

    • Maarten Schinkel