Vlaamse stakingsdreiging toont onrust bij Europese omroepen

Bij de Vlaamse publieke omroep VRT dreigt een staking. In heel Europa bezinnen publieke omroepen zich op de toekomst.

Nawfel Bardad-Daidj (Adil) enTina Maerevoet (Paulien) inThuis. De VRT blijft de soap zelf produceren. Foto VRT

Gaat de Vlaamse televisie morgen op zwart? Klinkt er slechts ruis op de publieke radiozenders in Vlaanderen? Het zou kunnen.

Het personeel van de Vlaamse publieke omroep VRT dreigt sinds vorige week met een staking. Als de raad van bestuur zijn reorganisatieplan niet aanpast, leggen de tv- en radiomakers morgen het werk neer. De raad zou vanavond knopen doorhakken.

Dinsdag werd bekend dat de VRT vergaande maatregelen voorbereidt om het hoofd te bieden aan de bezuinigingen die de Vlaamse regering oplegt. De VRT krijgt vanaf 2020 25 miljoen euro per jaar minder – 9 procent van de overheidssubsidie.

De omroep wil 286 van de circa tweeduizend banen schrappen. Er moet worden gesneden in de regionale radiozenders van de VRT en de omroep zou minder geld mogen besteden aan sport. De meeste tv-series moeten worden uitbesteed, met uitzondering van de populaire soap Thuis.

Pijnlijk voor de VRT was dat het hervormingsplan voortijdig uitlekte via de pers. Gedelegeerd bestuurder Leo Hellemans, de baas van de VRT, stelde in de publieke media zeker te weten dat het lek van de raad van bestuur komt. Hij had de plannen pas enkele dagen later willen presenteren.

Bezuinigingen bij de publieke omroep, het klinkt bekend. De VRT is niet de enige publieke omroep in Europa die moet bezuinigen en hervormen. En vaak in die volgorde. Ook in Nederland, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk kreeg de publieke omroep NPO eerst te maken met bezuinigingen. Daarna moesten zij gaan nadenken over hun taak en organisatie. In het Verenigd Koninkrijk wordt dezer dagen druk gedebatteerd over een nieuw Charter voor de BBC. In Nederland komen deze week twee adviesraden van staatssecretaris Dekker (Media, VVD), het Commissariaat voor de Media en de Raad voor Cultuur, met hun visie op de plannen van de NPO.

De belangrijkste vraag die alle publieke omroepen moeten beantwoorden is: wat is onze opdracht nog in een tijd waarin de concurrentie razendsnel groeit en jongekijkers en luisteraars meer en meer afstemmen op Netflix, Spotify en andere digitale aanbieders. Moet de publieke omroep nog ‘breed’ zijn: alles doen voor iedereen? Of louter aanvullend, ten opzichte van de commerciële partijen?

In Nederland lijkt het debat verder dan in het Verenigd Koninkrijk en Vlaanderen. Hier heeft het kabinet zich al uitgesproken voor zo’n beperktere taakopdracht. De NPO zendt bijvoorbeeld nog nauwelijks groots amusement uit.

Interessant is verder dat de bezuinigingen op de publieke omroep in de meeste landen komen uit centrum-rechtse hoek. In Nederland drukte de VVD de besparingen door, naar het schijnt tegen de zin van de PvdA. In Vlaanderen is het centrum-rechtse kabinet verantwoordelijk, en de BBC wordt gekort door de Conservatieve Partij. Alleen in Frankrijk is het de socialistische president Hollande die de publieke omroep wil reorganiseren.