Opinie

    • H.J.A. Hofland

Onze bommen jagen mensen op de vlucht

Tot dusver ontving Nederland de toevloed van vluchtelingen met barmhartigheid. Natuurlijk hebben de gebruikelijke tegenstanders zich weer geroerd, maar in de publieke opinie overwegen mededogen en gastvrijheid. Laten we hopen dat het zo blijft, wat dat is ook afhankelijk van de manier waarop de vluchtelingen zich op de lange termijn zullen gedragen. Onze publieke opinie bevat een flink bestanddeel dat een diepe afkeer van de islam heeft en zich manifesteert in de PVV. Tot dusver bleef de partij binnen de regels van de democratie. Maar laten we niet te vroeg juichen.

De nieuwkomers beleven nu hun eerste aanlooptijd. De komende jaren moeten ze de taal leren, werk vinden, hun kinderen naar een Nederlandse school sturen, het proces van aanpassing doormaken. Het is vrijwel zeker het niet iedereen zal lukken. Hoe zal de publieke opinie daarop reageren? Dat is de risicofactor die zich pas veel later zal openbaren. Met de toevloed die we nu meemaken wordt dit risico verveelvoudigd.

De oorlogen in het Midden-Oosten worden feller en onoverzichtelijker. Sommige politici, ook in Nederland, zijn van mening dat de Islamitische Staat de oorzaak is. Hoewel deze fundamentalistische organisatie al een jaar of tien geleden ontstond, is ze pas in de wereldpubliciteit gekomen nadat terroristen met een paar onthoofdingen de westelijke televisie bereikten. Daarna is IS de schrik van het Westen geworden. Intussen omvat IS in Irak en Syrië een gebied waar tien miljoen mensen wonen.

Onze strategen zijn van mening dat IS moet worden verslagen. Zeker, maar op wat voor manier. Sinds de militaire mislukkingen in Afghanistan en Irak wagen de Amerikanen zich niet meer aan expedities op de grond. Het probleem moet vanuit de lucht worden opgelost. Al sinds een paar jaar worden stellingen van IS gebombardeerd, met drones en gewone vliegtuigen. Niet lang geleden hebben ze daarbij hulp van de Britten en de Fransen gekregen. De Nederlandse luchtmacht is al actief boven Irak en een meerderheid van de Tweede Kamer is van mening dat Syrië erbij kan worden betrokken. Ze krijgen bijval. Nog meer bommen op het Midden-Oosten. Zal het helpen?

Een kwart eeuw geleden is onze problematiek van vandaag begonnen, met de verovering van Koeweit door Saddam Hoessein. President George Bush sr. stichtte de coalitie die de verovering ongedaan maakte, maar hij was zo verstandig het daarbij te laten, niet door te stoten naar Bagdad. Daardoor bleef het conflict beperkt. Zijn zoon pakte het anders aan. Via valse beschuldigingen over Saddams plannen om massavernietigingswapens te maken begon hij de aanval op Irak, met een groot bombardement op Bagdad, codenaam Shock and Awe. De daarop volgende oorlog heeft honderdduizenden levens gekost waarbij tenslotte Irak als een failed state is achtergelaten.

De mislukkingen hebben het Amerikaanse opperbevel wel een les geleerd: no boots on the ground. De orde moest voortaan vanuit de lucht worden hersteld. Dat lukte een paar jaar geleden in Libië en nu wordt het in Irak en Syrië geprobeerd met hulp van de bondgenoten.

Toch brachten de oorlogservaringen van deze eeuw ons nog iets bij. Bombardementen produceren vluchtelingen. Lange tijd hebben die geprobeerd in hun eigen regio veiliger oorden op te zoeken maar tevergeefs. In Syrië, Libië en aan de Turkse grens breidt het geweld zich uit en wordt de chaos groter, en het Westen probeert met bombardementen de catastrofe te stoppen.

En dan leert de ervaring dat mensen niet alleen voor de oorlog vluchten. Er zijn er ook die de aanvaller gaan haten. Is deze haat ook een motief voor IS om in terroristische actie te komen? Is dat geen onderzoek waard?

    • H.J.A. Hofland