Gedwongen met pensioen

Vanaf morgen is het verboden wilde dieren te laten optreden in het circus. Maar de familie Freiwald wil geen afscheid nemen van Buba.

Laatst stond een mevrouw misprijzend naar Buba te kijken. „Dus jullie hebben nog wilde dieren”, zei ze met een zuur gezicht tegen een van de verzorgers. „Maar die vrouw had zelf een Sint Bernard bij zich. Aangelijnd”, zegt Natascha Freiwald (33, dochter van circusbaas Lutz Freiwald). Dat vindt de familie Freiwald ontzettend dubbel aan het verbod op wilde circusdieren, dat op dinsdag 15 september in zal gaan. Waarom mag een hond een huisdier zijn, maar mag een Afrikaanse olifant niet in een circus?

Buba werkt sinds 35 jaar in de entertainmentindustrie. Eerst bij Circus Renz en sinds ruim 20 jaar voor de familie Freiwald. Buba is „een volwaardig familielid”. Vader Freiwald (54) vertelt dat heel serieus, niet lacherig. Zijn zoon Jeffrey (25) speelde vroeger verstoppertje met de olifant. En de hele jonge tak van de familie – Jeffrey, Natascha en haar dochters Sharon en Jennifer – hing als kind in Buba’s slurf tijdens een circusact. Natascha kan zich herinneren dat ze vroeger jaloers op de olifant was. Moest haar vader wéér met Buba aan de wandel. Moest dat dier wéér eten – zo’n 80 kilo hooi en 25 kilo fruit per dag. Dat gevoel is overgegaan en sindsdien noemt Natascha Buba ‘Dikkie’, omdat het haar ‘dikke grote vriendin’ is.

Buba staat deze dagen in een Heerlens stadspark, midden in een woonwijk. Misschien haar laatste Nederlandse verblijfsplaats. Ook nadat het verbod is ingegaan staan er nog een paar optredens gepland. Het is onbekend of die door zullen gaan.

De familie Freiwald komt uit Duitsland, maar het circus werkt vrijwel exclusief in Nederland. Vanaf morgen kan de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit circussen gaan controleren. Een gemakkelijke klus: er zijn nog weinig circussen met wilde dieren, de meesten hebben al geanticipeerd op het verbod. Volgens een schatting van Wilde Dieren De Tent Uit treden er in Nederland ongeveer twaalf wilde dieren op, andere schattingen gaan uit van tientallen – het is moeilijk te bepalen omdat veel dieren kortstondig overkomen uit het buitenland. Circus Freiwald is het bekendste circus met wilde dieren. Behalve Buba hebben ze twee zebra’s; Shasa en Smiley.

De familie Freiwald gaat de nieuwe regelgeving aanvechten, vertellen ze. Ze willen naar de rechter stappen en denken dat hun Buba gewoon kan blijven. De familie verstopt hun olifant niet, ze staat groot op een poster die in Heerlen overal hangt. ‘Buba. 35 jaar gelukkig in het circus.’

Wie het verbod niet nakomt, moet een boete betalen of in het ergste geval naar de gevangenis. Waar gaat Buba heen als haar aanwezigheid toch verboden wordt? Daar heeft de familie nog niet over nagedacht, ze staan nog in „de vechtstand”. Thuis in Duitsland, waar ze in de winter drie maanden verbleven, hebben ze een grote stal. De enige oplossing is dat het gezin haar daar dan gaat verzorgen.

Ze zijn het niet eens met de motieven van de overheid, die zich ook laat adviseren door Wilde Dieren De Tent Uit. Die constateren dat wilde dieren in het circus gestrest en ongelukkig zijn omdat ze worden vervoerd en vaak slecht worden behandeld. Dat doet vader Freiwald pijn. Alsof ze tegen hem zeggen dat hij geen goede vader is.

De familie Freiwald vindt dat de overheid zich moet bezighouden met „echt dierenleed”, zoals de bio-industrie. Waarom wordt er zoveel moeite gestoken in iets marginaals als circusdieren, vragen ze zich af. Lutz weet het antwoord: „Een circus trekt aandacht, dat is waartoe het bestaat. Als er maatregels worden getroffen, ziet heel Nederland dat.” Buba is een groot grijs symbool geworden voor de strijd tegen dierenleed. Zo ziet de circusfamilie dat.

    • Kim Bos