Fles wodka voor een stem op Poetin

Alleen in Kostroma kon de oppositie meedoen aan de regionale verkiezingen. En zelfs daar is ze tegengewerkt.

Oppositieleider Ilja Jasjin spreekt kiezers toe, die van oudsher een voorkeur hebben voor de zittende macht. Foto Konstantin Salomatin

Maria Aljochina van de Russische protestband Pussy Riot is met stomheid geslagen. „Er ligt hier geen lijk. Wat hier gebeurt, is absurd.” Voor de deur van de Deputatski-straat 62 in Kostroma staat de politie. In dit woonblok bevindt zich het hoofdkwartier van ‘Open Rusland’, de maatschappelijke oppositiebeweging van dissident Michail Chodorkovski.

Van hieruit werden vele honderden waarnemers aangestuurd, die toezien op het verloop van de lokale verkiezingen zondag.

Om vijf uur ’s middags, vertelt Maria Aljochina, arriveerde de politie. Met twee lasapparaten werd de stalen deur van het kantoor geslecht. „De mensen binnen melden dat ze al ruim twee uur op zoek zijn naar een lichaam”, zegt Aljochina.

In bijna heel Rusland hebben de Russen deze zondag hun stem uit mogen brengen op kandidaten voor het gouverneurschap en de provinciale Doema. Maar juist hier, in het afgelegen Kostroma, trekken die verkiezingen de meeste aandacht. Want alleen in deze regio doet de oppositiebeweging van Aleksej Navalny mee.

Maar verkiezingen in Rusland verlopen zelden eerlijk. En in Kostroma, zo vreest de oppositie, zal de zittende macht proberen de stembusresultaten te manipuleren om er voor te zorgen dat Poetins partij Verenigd Rusland wint en dat enige oppositiepartij RPR Parnas onder de kiesdrempel van 5 procent blijft zodat die niet in de lokale Doema komt. De (officiële) exit-polls gaven de oppositie gisteren 2,6 procent. „We gaan het duidelijk niet halen”, twitterde Parnas-coördinator Leonid Volkov vannacht.

Om stembusfraude te voorkomen heeft er een kleine volksverhuizing plaatsgevonden. Een waar leger van 18.000 waarnemers heeft zondag toezicht gehouden. Een deel is afkomstig van de zittende partijen – die misschien een oogje dicht knijpen. Maar ook de oppositie heeft mensen ter plekke. En er zijn onafhankelijke waarnemers van maatschappelijke organisaties. In het kantoor van ‘Open Rusland’ werkten nog twee andere organisaties die toezagen op de verkiezingen. Hun mensen in het veld kunnen nu niet langer worden aangestuurd.

In de dagen voor de verkiezingsdag heeft het Kremlin de aanval ingezet op de waarnemers. In de documentaire ‘Masterclass voor provocateurs’ werden de waarnemers afgeschilderd als buitenlandse agenten die uit zijn op het in diskrediet brengen van Russische verkiezingen. Voordat de film afgelopen vrijdag werd uitgezonden, kregen de leden van de regionale kiescommissies het dringende advies om te kijken.

De politie voerde controles uit op de toegangswegen naar Kostroma. Vrijdagavond werd zo een medewerker van Open Rusland aangehouden, die volgens de politie in bezit was twee miljoen roebel (circa 26.000 euro).

Ondertussen gingen de waarnemers afgelopen zondag door met hun werk. „Wij bestrijken 90 procent van de provincie”, zegt Nikolaj Levsjits van de oppositiepartij Parnas. Levsjits (38) is verantwoordelijk voor de noordelijke regio van de oblast Kostroma: een landelijk gebied op twee uur rijden van de provinciehoofdstad. Vandaag rijdt de coördinator rond om zijn waarnemers in het veld bij te staan. Zijn twee telefoons houdt Levsjits onder handbereik: er kan een melding komen. Een medewerker heeft zonet gebeld: in het dorpje wordt er door sommigen misschien meerdere keren gestemd. Dat blijkt vals alarm.

In Prosek, een gehucht in de uitgestrekte bossen, staat voor het stembureau een aantal mannen te hangen bij het hek. Zo te zien hebben ze al de nodige wodka soldaat gemaakt. „Ben jij een Amerikaanse spion?”

„Natuurlijk heb ik gestemd”, zegt bosarbeider Nikolaj Rodzenko. „Dat is mijn plicht als Russische burger.” De hechtingen in zijn voorhoofd lijken vers. „Op wie?” De bosarbeider kijkt veelbetekenend. „Dat is een geheim.”

Achter zijn rug maakt Levsjits een gebaar: tijd om te gaan. „Zie je die zwarte auto daar”, zegt hij even later. „Een nummerbord uit Moskou. En die man daar heeft ze net 500 roebel gegeven voor wodka.” Hij belt. „Iemand van Verenigd Rusland is bezig de stemmen van de lokale dronkenlappen te kopen. Ja, ik weet dat er niets aan valt te doen. Kun je toch even komen kijken?”