Klimaat

Een vriendenclub

Is het dan toch waar? Is het wetenschappelijk klimaatpanel van de verenigde Naties (IPCC) een vriendenclubje? Een groep elkaar de bal toespelende wetenschappers uit een beperkt aantal landen en een beperkt aantal disciplines?
Het onderzoek naar Patterns of authorship in het IPCC Working Group III report dat vorige week verscheen in Nature Climate Change wekt wel die indruk. Aan de hand van land van herkomst van de auteurs, hun opleiding, de instituten waar ze werken of hebben gewerkt en hun connecties binnen het netwerk, brengen de onderzoekers in kaart wie verantwoordelijk zijn voor het rapport, zoals dat in 2014 is verschenen. Een rapport waarvan het IPCC zelf op zijn website zegt:

Concluding four years of intense scientific collaboration by hundreds of authors from around the world, this report responds to the request of the world’s governments for a comprehensive, objective and policy neutral assessment of the current scientific knowledge on mitigating climate change. The report has been extensively reviewed by experts and governments to ensure quality and comprehensiveness. The quintessence of this work, the Summary for Policymakers, has been approved line by line by member governments at the 12th Session of IPCC WG III in Berlin, Germany (7-11 April 2014).

In feite trekken de onderzoekers die beschrijving in twijfel. Het mag dan zo zijn dat het rapport (dat wil zeggen de samenvatting voor beleidsmakers) uiteindelijk door alle landen is goedgekeurd, maar bij de opmerking dat de tekst het werk is van ‘honderden auteurs van over de hele wereld’ plaatsen de onderzoekers kanttekeningen.
Ze stellen vast dat relatief veel auteurs afkomstig zijn uit de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. Of in ieder geval daar hebben gestudeerd, dan wel banden hebben met Amerikaanse of Britse instituten.
Daarmee wordt een deel van de poging van het IPCC om meer vertegenwoordigers te hebben uit ontwikkelingslanden deels teniet gedaan. Want de IPCC-auteurs uit die landen komen veelal binnen via westerse instituten of via organisaties die worden gedomineerd door westerse landen.

Top-15 van instituten die een link hebben met auteurs van WGIIITop-15 van instituten die een link hebben met auteurs van WGIII

Niet alleen zijn er weinig ‘zuidelijke’ wetenschappers, ook behoren er nauwelijks vrouwen tot het auteurspanel (slechts twee in de ‘top-20’) en zijn de geesteswetenschappen sterk ondervertegenwoordigd. Het zijn voornamelijk economen en technici (samen bijna de helft), en verder wetenschappers die zijn opgeleid op het gebied van energie, wiskunde en natuurkunde. Onder de 35 zogeheten Coordinating Lead Authors (CLA) van werkgroep III zitten slechts drie sociologen. Geen van de auteurs heeft een opleiding in de geesteswetenschappen gehad.
De vraag is natuurlijk of dat erg is - en ook hoe die mix van wetenschappelijke disciplines tot stand komt. Een grotere diversiteit van auteurs kan volgens de onderzoekers helpen bij de acceptatie van het rapport door de landen van de VN – volgens de IPCC procedures zetten ze uiteindelijk allemaal hun handtekening onder het resultaat. Daar staat echter tegenover dat het proces om het eens te worden, waarschijnlijk alleen maar lastiger wordt:

The conclusion of our analysis, however, is not necessarily that incorporating these broader perspectives would produce a ‘better harmonization’ of views within the IPCC mitigation reports because the Panel’s capacity to produce a ‘consensus’ might be dependent precisely on these exclusions.

Werkgroep III van het IPCC doet vooral aanbevelingen om de uitstoot van broeikasgassen te bestrijden. Maar juist daar zou een bredere vertegenwoordiging van wetenschappers uit allerlei sectoren kunnen voorkomen dat problemen/oplossingen niet worden herkend, of met een andere blik worden bekeken. Welke dat zijn en hoe ze worden beschouwd, komt in deze studie niet aan de orde. Hopelijk komt er een vervolg waarin voorbeelden worden beschreven.

[These findings] explain why WGIII finds it difficult to effectively incorporate many important questions into its discourse, notably questions of justice or governance, because the disciplines dominating the WGIII author team do not have these questions at their core and frame important questions narrowly.

Ook al gaat het hier niet over de ‘harde klimaatwetenschap’ van werkgroep I en in iets mindere mate van werkgroep II (hoe zit het daar eigenlijk?), dit is een pijnlijke conclusie, waar het IPCC zich nog eens goed over  moet buigen.

Blogger

Paul Luttikhuis

Buitenlandredacteur Paul Luttikhuis volgt op dit blog nieuws over klimaatverandering. Hij schrijft over sociale en economische gevolgen, over manieren waarop landen zich daarop voorbereiden, over nieuwe wetenschappelijke inzichten en over de onderhandelingen na ‘Parijs’. Regelmatig zullen gastauteurs hun licht laten schijnen op deze thema’s.