Zeldzame golfwolk boven Nederland oogt ‘apocalyptisch’

Foto Peter de Vries

Waarnemer Peter de Vries van meteorologisch instituut KNMI wist op 31 augustus een voor Nederland zeldzame wolk te fotograferen in Drenthe. Undulatus asperitas is de naam, dat betekent iets als ‘ruige golfbeweging’. Waarschijnlijk neemt de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) deze wolkvorm volgend jaar op in de Internationale Wolkenatlas. Dat wordt de eerste nieuwe wolk in de atlas sinds 1956 en het besluit daarover genereerde deze zomer dan ook veel publiciteit.

„De wolk zelf oogt ook opvallend, hij ziet er ronduit apocalyptisch uit”, zegt wolkenexpert Pier Siebesma van het KNMI. „Daarnaast is het bijzonder dat de opname in de atlas van onderaf komt.” Wolkenliefhebbers van de Cloud Appreciation Society pleiten namelijk al vanaf 2009 voor de erkenning van de asperitas als een aparte specificatie binnen de ‘undulati’, de golvende wolken.

Golfwolken ontstaan als vlakke wolken worden vervormd, bijvoorbeeld als ze over een berg trekken. „Maar soms kan een nabij onweer een vlak wolkendek zo vervormen dat je van die ruige, bijna brekende golven krijgt, als in de branding”, legt Siebesma uit. En dat is precies wat er gebeurde op 31 augustus, zegt Siebesma: „Er was aanvankelijk een gesloten stratocumulus wolkendek op deze gefotografeerde plek in Drenthe. Door een aantal onweersbuien in de buurt die voor sterke convectie zorgden is het wolkendek spectaculair verruigd. Alsof je een kei in een vijver gooit”. Zo ontstond in Nederland een wolkenpatroon dat doorgaans vooral te zien is boven de Great Plains in de Verenigde Staten.

De asperitas is niet de enige nieuwkomer in de atlas. Een andere kandidaat is de ‘homogenitus’, ofwel ‘door mensen ontstaan’. Siebesma: „Denk aan de condensstrepen die vliegtuigen in de lucht achterlaten; die kunnen uitgroeien tot een hoge bewolking.”

    • Karel Berkhout