Toezichthouders vinden overheid te bemoeizuchtig

Toezichthouders van staatsdeelnemingen zijn zeer ongelukkig met de steeds actievere rol van de rijksoverheid als aandeelhouder. (Oud-)commissarissen van NS, ProRail, Schiphol, Gasunie, TenneT en Havenbedrijf Rotterdam vinden dat hun functie wordt „uitgehold” door de toenemende bemoeienis van voornamelijk het ministerie van Financiën.

Minister Jeroen Dijsselbloem (PvdA) stelt zich nadrukkelijk op als ‘actief aandeelhouder’. Hij eist steeds meer inspraak bij benoemingen en beloningen van bestuurders en commissarissen maar ook bij investeringen en strategische beslissingen.

Dat blijkt uit onderzoek van deze krant. Frans Cremers, oud-commissaris bij Schiphol en NS: „Ik heb daar gezien hoe de overheid een activistische aandeelhouder werd en allerlei rechten wilde waar het geen recht op heeft.” Harrie Noy, tot eind 2012 commissaris bij Gasunie: „De staat zit er nu dusdanig dicht op, dat de vraag is wat de rol van een raad van commissarissen nog is. Het is nauwelijks meer aantrekkelijk om die klus op je te nemen.” Ad Scheepbouwer, voormalig president-commissaris bij Havenbedrijf Rotterdam: „Topmensen uit het bedrijfsleven hebben geen trek meer om toezichthouder te worden bij een staatsdeelneming.”

Commissarissen van de zes strategisch belangrijkste deelnemingen hebben de afgelopen drie jaar tot twee keer toe geprobeerd achter de schermen de opstelling van Financiën te beïnvloeden. Tevergeefs.

Het aantal aanvaringen tussen de bedrijven en Financiën, waar de meeste staatsdeelnemingen onder vallen, neemt toe. Het stoort commissarissen en bestuurders dat het strategische belang van het bedrijf steeds minder voorop staat.

De „politiek gedreven opstelling” van Dijsselbloem voedt de onvrede. De PvdA’er wordt „wantrouwend” bezien. Inhoudelijk geldt hij als zeer bekwaam, als politicus ervaren ze hem als „onberekenbaar”.

Op het ministerie verbaast men zich juist vaak over het gebrek aan „maatschappelijk inlevingsvermogen” bij commissarissen. Gevolg van de irritaties is dat de betrokkenheid van mensen uit het bedrijfsleven bij de deelnemingen afbrokkelt. Hun plaatsen worden ingenomen door op de publieke sector gerichte commissarissen. Zo werd oud-minister Hans Alders vorig jaar president-commissaris bij ProRail. Louise Gunning (ex-UvA) krijgt die functie binnenkort bij Schiphol.