Slecht nieuws

De wereld is niet maakbaar, weten we, maar met de spoorwegen zou het toch moeten lukken? Terwijl de regering donderdag haar masterplan presenteerde voor de aanpak van de vluchtelingencrisis, leverde het zelf onbedoeld wrang commentaar op de haalbaarheid ervan. Ik bedoel, als de verbouwing van Utrecht Centraal al onbeheersbaar blijkt, hoe moet het dan met die opvang van vluchtelingen in de chaotische regio? Lees even mee: in Het Financieele Dagblad had de nieuwe directeur van ProRail, Pier Eringa, korte metten gemaakt met de bestuurlijke neiging om de feiten mooier voor te stellen dan ze zijn – in zijn eigen organisatie en op het ministerie. „We moeten tegenvallers veel eerder melden, maar we moeten ook stoppen met meebuigen als het ministerie wil dat slecht nieuws wordt uitgesteld. Tot nu toe gingen we daarin mee. We gaan Den Haag niet meer verrassen, maar we houden ook niet langer de schijn in de lucht waar later doorheen wordt geprikt.” Eringa kondigde alvast maar aan dat de kostenoverschrijding voor de verbouwing van Utrecht Centraal nog maar het begin was. Er komt meer slecht nieuws aan.

Eringa weet duidelijk niet hoe het hoort – er volgde een glasharde ontkenning en veroordeling van staatssecretaris Mansveld, die van geen tegenvallers zei te weten, en een spijtbetuiging van Eringa, die vervolgens weer werd ingetrokken. En toen toch weer niet. De zaak escaleerde naar een voorlopig dieptepunt toen Eringa na het Kamerdebat over ProRail overmoedig op Mansveld afstapte. Ze maakte een afwerend handgebaar. „U mag hier niet komen.”

Melkert-momentje.

Eringa gaat slikken of opstappen, maar hij heeft vast de waarheid gesproken. Steeds meer lijkt het erop dat bestuurlijk Nederland niet alleen de burger, maar vooral zichzelf iets wijs probeert te maken. Dat geldt voor de malaise op het spoor (Eringa gaf als eerste toe dat ProRail domweg over te weinig expertise beschikt om kosten goed in te schatten). Dat geldt voor de desastreus verlopen oprichting van de Nationale Politie (ook daar gierend uit de hand gelopen kosten en plotseling toegegeven gebrek aan expertise en kwaliteit). Het geldt ook voor de blinde volharding van de PvdA-top in de gekozen koers; ook wie de perikelen rondom Samsom, Spekman en Rottenberg maar met een half oog volgt, krijgt de indruk dat men bij de PvdA vooral bezig is zichzelf voor de gek te houden. De analyse van Rottenberg over de overhaaste, ondoordachte formatie en verkeerde keuzes van Samsom was juist – een beetje laat, want wie heeft die analyse inmiddels niet gemaakt? Rottenberg werd van spelbederf beschuldigd en stapte op als voorzitter van de PvdA-selectiecommissie voor de Tweede Kamer. Maar de crisis binnen de PvdA is allang een feit, men weigert alleen die onder ogen te zien. Wacht maar als de economie verder aantrekt! Wacht maar als we onze linkse wortels weer gaan ontdekken! Wacht maar op de wederopstanding van Samsom! Inmiddels klinkt het meer als een gebed dan een overtuiging. Als de kritiek van Rottenberg vloeken in de kerk is, teken er dan wel even bij aan dat die kerk inmiddels bijna leeg is.

Wat begint als politieke handigheid, eindigt als politiek zelfbedrog. Nu Nederland voor de immense uitdaging van de vluchtelingencrisis staat, zie je pas goed hoezeer die mentaliteit het politieke bedrijf is binnengedrongen. Op de dag dat Mansveld haar onmachtige ga-weg-gebaar naar Eringa maakte, gaven de twee coalitiepartijen een radicaal verschillende uitleg aan het plan waarmee het kabinet naar Brussel gaat. Terwijl Halbe Zijlstra zijn electoraat een onmogelijk vergezicht voortoverde, waarbij vluchtelingen zo’n geriefelijke registratie en opvang in de regio te wachten zou staan, dat Europa met rustig geweten de deur op slot kon doen, schetste Samsom een radicaal ander (en realistischer) beeld. De regio’s lopen al over, opvang in Europa is hoe dan ook onvermijdelijk.

Bedrog of zelfbedrog? Hoe kun je zo in godsnaam overtuigend beleid voeren? Hoe kun je doen alsof je iedereen tegemoet komt, terwijl je het zo fundamenteel met elkaar oneens bent? Niemand kan zeggen wat de gevolgen van deze crisis zullen zijn, voor de wereld en voor Nederland. Des te schrijnender dat we in zo’n penibele tijd veroordeeld lijken tot een coalitie die denkt dat we haar handigheidjes niet zien, die met een verbeten glimlach blijft goochelen, terwijl we de trucs nu echt wel doorhebben.