En nu moet Corbyn de wonden gaan helen

De verkiezing van Jeremy Corbyn tot nieuwe leider van Labour heeft pijnlijk blootgelegd dat de partijaanhang aanzienlijk linkser is dan het partijkader.

Jeremy Corbyn (66) is zojuist gekozen tot de nieuwe leider van de Britse Labour-partij. De socialistische democraat – zoals hij zichzelf omschrijft – kreeg 59 procent van de stemmen, 2 procent meer dan Tony Blair bij zijn verkiezing tot Labour-leider kreeg in 1994.

Reuters / Stefan Wermuth

De eerste taak die Corbyn wacht, is het helen van de wonden die de strijd om het leiderschap in de grootste Britse oppositiepartij hebben veroorzaakt. De volle zalen die Corbyn de hele zomer trok, en ook zijn verkiezing, hebben pijnlijk blootgelegd dat de Labour-aanhang aanzienlijk linkser is dan het partijkader.

Corbyns beloften zijn immers radicaler dan het partijbeleid tot nu toe was. Hij wil hernationalisering van het spoor, de posterijen en de energiebedrijven. Hij wil een nationale investeringsbank invoeren, te financieren uit afgeschafte belastingvoordelen en subsidies voor het bedrijfsleven. Banken die staatssteun kregen, krijgen wat hem betreft een aanvullende heffing op de winstbelasting. Onderwijs moet – zoals de nationale gezondheidszorg NHS – gratis en toegankelijk zijn voor iedereen. De vennootschapsbelasting moet omhoog, nulurencontracten afgeschaft, een landelijk bestaansloon (hoger dan het minimumloon) ingevoerd.

Jonge kiezers

Het deed de traditionele linkse aanhang, deels teleurgesteld afgedropen in de laatste regeringsjaren van de centrumlinkse Blair, terugkeren in de schoot van Labour. En trok bovendien – wat weinig politici lukt – een hele generatie jonge kiezers. Een groot percentage van zijn stemmen kwam van zogenoemde 3 pond-leden: mensen die zich speciaal hadden aangemeld om mee te kunnen stemmen. ,,Ik stemde voor een nieuw soort politiek”, zeiden de pamfletten op Corbyns laatste rally, enkele uren nadat donderdag de stembussen dicht waren.

Maar velen binnen Labour vrezen dat de partij ,,zal veranderen in een trotskistische jaren tachtig tributeband”, zoals Lagerhuislid Jon Cruddas het donderdag omschreef. Een linksere koers zal hen in 2020 niet aan een verkiezingsoverwinning brengen, denken zij.

Dat heeft Cruddas overigens – met 35 collega’s – aan zichzelf te wijten. Corbyn kwam oorspronkelijk steun van collega’s te kort om zich kandidaat te stellen. Om ook socialistisch links een stem te geven in de leiderschapsstrijd besloot een aantal Lagerhuisleden hem te nomineren, als een soort excuustruus. Zelfs Corbyn verwachtte aan het begin van de zomer dit resultaat niet; vijf jaar geleden lukte de toenmalige kandidaat van de linkervleugel immers ook niet leider te worden.

Cruddas kan echter wel gelijk hebben. De partijaanhang mag dan voor Corbyn hebben gestemd, of de kiezer dat ook zal doen is de vraag. Die stemde in mei tegen de linksere koers die onder Ed Miliband, de vorige Labour-leider, was ingeslagen en voor de Conservatieven. Zij vreesden dat Labour zou gaan lenen en uitgeven. Net nu de economie na vijf jaar crisis, deels veroorzaakt door te hoge leningen onder de vorige Labour-regering waren gedaan, weer bloeit. En Corbyns oplossing voor het begrotingstekort is: uitgeven.

Diegenen die in 2010 nog Labour stemden en in mei op de UK Independence Party, vonden dat de eerste geen antwoord gaf op hun zorgen over de negatieve gevolgen van immigratie. Over de druk – vermeend of niet – op huisartsen en scholen, en het ‘inpikken’ van banen. Als Corbyn het al over immigranten heeft, gaat het over de culturele en economische bijdrage die zij aan het land leveren.

Buitenstaander

De nieuwe leider heeft nog tot 2020 om de kiezer te overtuigen. Zijn populariteit nu komt deels doordat zijn fans hem roemen om zijn authenticiteit. Corbyn wordt gezien als anders, een buitenstaander tussen de carrièrepolitici die Westminster bevolken. Dat kan ook aantrekkelijk zijn voor niet-Labourleden. Als Corbyn tenminste niet over vijf jaar eveneens wordt beschouwd als establishment.

Veel hangt af van hoe hij het partijkader achter zich krijgt. Nu al wordt er gesproken over afsplitsingen. Sommige schaduwministers van meer gematigde snit hebben al gezegd niet onder Corbyn te willen dienen, schaduwstaatssecretaris van Gezondheidszorg Jamie Reed stapte zaterdag één minuut na de bekendmaking al op.

De eerste grote potentiële pijnpunten zijn voorspelbaar: luchtaanvallen op Syrië en het Britse EU-lidmaatschap. Corbyn is tegen het eerste, licht sceptisch over het tweede. Zijn collega-Lagerhuisleden zeggen vrijwel allemaal ‘ja, mits goede onderbouwing’ op bombardementen op Syrië, en vinden zichzelf pro-Europeanen. Waarschijnlijk zal Corbyn zijn Lagerhuis-collega's overtuigen door bij belangrijke kwesties een mandaat van de partij-aanhang te vragen. En de nieuwe plaatsvervangend leider, Tom Watson, zal een brug tussen Corbyn en de meer gematigde vleugel te worden.

Corbyn sprak in zijn overwinningstoespraak verzoenende woorden. Maar liet onmiddellijk blijken dat zijn activistische verleden niet opeens achter hem ligt. Zijn eerste daad als Her Majesty's Loyal Opposition Leader: meelopen met een demonstratie.