E-nummers, maltodextrine en veel suiker

Is industriesoep uit blik net zo gezond als huisgemaakte soep?

Aan een kom Stevige Tomatensoep wordt circa 1 suikerklont toegevoegd. Foto Arjen Born

Industrieel bereide supermarktsoep heeft ingrediënten die een thuissoepkoker niet nodig heeft. Ze zitten erin om de soep zijn kleur, smaak en stevigheid te geven, en te laten behouden. Voor handel en hamsteren moet de soep ‘planktijd’ verdragen. Zelfgemaakte soep eten we meteen op.

Leveren die industriële ingrediënten een betere soep op dan die van de thuiskok? Of zijn ze ongezond? En los daarvan: is de Stevige Tomatensoep van Unox, het blik dat centraal staat in deze bijlage, eigenlijk überhaupt ‘gezond’? Heeft hij een redelijke mix van koolhydraten, eiwitten, vitaminen, mineralen en verzadigde en onverzadigde vetten?

Eerst de disclaimer: tomatensoep is geen brood. Zes keer per jaar tomatensoep eten is voor veel mensen wel weer genoeg. Van een verantwoord bereide tomatensoep, uit blik of zelfgegaard, wordt geen mens acuut ziek of supergezond.

Bliksoep is wel exemplarisch voor veel grootschalig bereide voeding. Fabrikant, groothandel en winkel willen graag snel voeding verkopen, die in blik, zak en pakjes toch lang houdbaar is. Kleur, smaak en consistentie moeten maanden constant blijven.

Industriesoep voldoet daarom aan andere eisen dan eigen soep. Er zitten ingrediënten in die alleen de producent en de verkoper dienen. Die geen nuttige voedingswaarde hebben – soms zelfs verdacht zijn. Die ingrediënten staan op het etiket. Bij deze Unox-tomatensoep gaat het om maltodextrine, voedingszuur E330, gistextract en fructose. In de soepballetjes zitten de stabilisatoren met E451 en E452, weer maltodextrine en ook nog E330. Stuk voor stuk zijn het ingrediënten die we zelf niet in de soep stoppen.

E330, dat is citroenzuur. Prima, de fabrikant had ook een citroen uit kunnen persen. Maar niet iedere citroen is even zuur. Dus wie controle wil houden gebruikt het E330-poeder. We maken er verder geen woord aan vuil, behalve dat meer zuur uiteindelijk ook betekent: meer suiker. Voor de bliksoep zijn hopelijk lekker rijpe tomaten gebruikt. Daarin zijn de suikers optimaal ontwikkeld.

Maar uit de ingrediëntenlijst én met kennis over natuurlijke suikergehalten in tomaat is af te leiden dat er per portie (een kom met 250 milliliter soep) ook ongeveer 6 gram suiker is toegevoegd. Dat is een dikke suikerklont.

Pannenkoek

Suiker bestaat uit gelijke delen fructose en glucose. Unox doet ook nog wat losse fructose in de soep. Niet veel. En er zit wat maltodextrine in. Dat is de suiker in glucosestroop die we traditioneel op een pannenkoek eten. Maltodextrine is een korte, snel verteerbare keten van glucosemoleculen, in dit geval afkomstig uit maïs. Het is een goedkoop bindmiddel dat zonder vet het smeuïge mondgevoel versterkt.

Op de website van Albert Heijn staat een recept voor Chinese tomatensoep waar schenkstroop in gaat. Maar verder zullen toch weinig thuiskoks de strooppot tevoorschijn halen als er tomatensoep op het menu staat.

Wat de thuiskoker ook niet toevoegt, zijn de stabilisatoren E451 en E452. Die zorgen ervoor dat een voedingsmiddel mooi compact blijft en niet uit elkaar valt – in dit geval de (volgens het etiket) „verbeterde” soepballetjes.

E451 is trifosfaat en E452 is polyfosfaat. Fosfaten komen vaak uit mineralen en fosfaten zijn een normaal voedselbestanddeel. Ze zitten ook in melk en groente.

Maar te veel lijkt niet goed. En de fosfaten (E338 tot E453) worden in de voedingsindustrie ruim gebruikt. Onderzoekers sloegen een paar jaar geleden alarm. Ze denken dat mensen die veel fosfaten binnenkrijgen sneller aderverkalking krijgen. En misschien ook nierziekten.

De Europese Voedselveiligheidsautoriteit (EFSA) besloot daarom in 2013 om de fosfaten „met hoge prioriteit, voor december 2018” opnieuw te beoordelen.

En dan zit er nog gistextract in die Stevige Tomatensoep als ingrediënt waar de thuiskok niet snel aan denkt. Gist is rijk aan natriumglutamaat. Dat heeft als E621, of ve-tsin, of MSG een slechte naam gekregen. Wetenschappelijk onderzoek heeft de schadelijkheid niet kunnen aantonen, maar op internet staat het vol spookverhalen over de stof die een hartige smaak geeft (ook wel bekend als de umami-smaak). Veel fabrikanten zijn uitgeweken naar gistextract.

Tot zover de conserverende, stabiliserende en smaakgevende stoffen die in eigen soep bijna nooit te vinden zijn. Ze zijn meestal onschadelijk, hebben soms een slechte naam en zijn soms verdacht.

Tweemaal zoveel suiker

Past, afgezien van die voor de etende mens nutteloze toevoegingen, de Stevige Tomatensoep van Unox in een – zoals dat heet – gezond dieet? Kan de thuiskok een passender tomatensoep bereiden?

De Stevige Tomatensoep, zegt het etiket, verschaft per portie (250 milliliter) 6 procent van de dagelijkse energiebehoefte, 14 procent van de benodigde suiker, 30 procent van de aanbevolen hoeveelheid zout en 6 procent van het vet.

Die percentages hoeven natuurlijk niet gelijk te zijn, maar je moet dan de rest van de dag (of de week) wel de mogelijkheid hebben om met alle ingrediënten op 100 procent uit te komen.

Een typische Nederlandse soep is zout, en zeker vettiger dan zoet. Meer vet dan suiker. De Nederlandse Voedingsmiddelentabel (NEVO) geeft de samenstelling van 27 soepen, van heldere bouillon tot erwtensoep. De Unox-tomatensoep zit mooi vol groente en valt qua calorie-inhoud en zout in het gemiddelde. Vet zit er benedengemiddeld in. Maar er zit tweemaal zoveel suiker in als in de zoetste soep in de NEVO-tabel .

Dat is de grote winst die de thuiskok kan bereiken: een smakelijk gekruide tomatensoep zónder toegevoegde suiker. Iets meer olijfolie is geen bezwaar.