Commissarissen zijn grote bemoeienis van Dijsselbloem zat

Toezichthouders van staatsdeelnemingen zijn zeer ongelukkig met de steeds actievere rol van de rijksoverheid als aandeelhouder. (Oud-)commissarissen van NS, ProRail, Schiphol, Gasunie, TenneT en Havenbedrijf Rotterdam vinden dat de functie wordt „uitgehold” door de toenemende bemoeienis van voornamelijk het ministerie van Financiën.

Minister Jeroen Dijsselbloem (PvdA) stelt zich nadrukkelijk op als ‘actief aandeelhouder’. Hij eist steeds meer inspraak bij benoemingen en beloningen van bestuurders en commissarissen maar ook bij investeringen en strategische beslissingen.

Dat blijkt uit onderzoek van deze krant. Frans Cremers, oud commissaris bij Schiphol en NS: „Ik heb daar gezien hoe de overheid een activistische aandeelhouder werd en allerlei rechten wilde waar het geen recht op heeft.” Harrie Noy, tot eind 2012 commissaris bij Gasunie: „De staat zit er nu dusdanig dicht op, dat de vraag is wat de rol van een raad van commissarissen nog is. Het is nauwelijks meer aantrekkelijk om die klus op je te nemen.” Ad Scheepbouwer, oud-president-commissaris bij Havenbedrijf Rotterdam: „Topmensen uit het bedrijfsleven hebben geen trek meer toezichthouder te worden bij een staatsdeelneming.”

Commissarissen van de zes strategisch belangrijkste deelnemingen probeerden afgelopen drie jaar twee keer achter de schermen de opstelling van Financiën te beïnvloeden. Tevergeefs. Ook de inzet van oud-AkzoNobel-topman en oud-minister Hans Wijers (D66) als bemiddelaar haalde niets uit.

Het aantal aanvaringen met Financiën, waar de meeste staatsdeelnemingen onder vallen, groeit. Het stoort commissarissen en bestuurders dat het strategische belang van het bedrijf steeds minder voorop staat. In plaats daarvan prevaleert het politieke belang van Dijsselbloem als aandeelhouder, vinden ze. Een voorbeeld zijn de buitenlandse investeringen van NS, waarmee het bedrijf zich voorbereidt op liberalisering van de EU-spoormarkt. Financiën wil „dat de trein tussen Breda en Roosendaal op tijd rijdt”. Daar wordt de minister door de Tweede Kamer op afgerekend. De „politiek gedreven opstelling” van Dijsselbloem voedt de onvrede. Inhoudelijk geldt hij als zeer bekwaam, als politicus ervaren ze hem als „onberekenbaar”.

Op het ministerie verbazen ze zich juist vaak over het gebrek aan „maatschappelijk inlevingsvermogen” bij commissarissen. Gevolg van de irritaties is dat de betrokkenheid van mensen uit het bedrijfsleven bij de deelnemingen afbrokkelt. Hun plaatsen worden ingenomen door op de publieke sector gerichte commissarissen. Zo werd oud-minister Hans Alders vorig jaar president-commissaris bij ProRail. Louise Gunning (ex-UvA) is net in die functie benoemd bij Schiphol.