Wie haar gijzelde, weet De Beer niet

Minister Bert Koenders zegt dat door Nederland niet is betaald voor vrijlating hulpverlener Anja de Beer.

„Aangezien ik al die tijd geen daglicht heb gezien was het goed te ontbijten in het zonnetje”, zei de Nederlandse hulpverlener Anja de Beer vanmorgen voor de NOS-radio. Gisteravond kwam ze vrij, nadat ze 81 dagen eerder was ontvoerd in de Afghaanse hoofdstad Kabul. Ze verblijft nu op de Nederlandse ambassade en wil spoedig terug naar Nederland.

Ze was geketend aan haar voeten en weet niet wie haar ontvoerders waren. „Ze zeiden dat ze banden hadden met de Talibaan, maar het kan ook gewoon een criminele organisatie zijn geweest”, zei De Beer. Hun motievenwaren duidelijk. „Ze wilden geld. Ze zeiden: je komt vrij als het allemaal geregeld is.”

Volgens De Beer hoorde ze op de Nederlandse ambassade in Kabul dat er niets betaald is. Alleen aan het begin van de ontvoering zouden de kidnappers hebben gezegd dat ze geld wilden. Op de ambassade hoorde De Beer dat „dat verder niet meer ter sprake is gekomen.”

„De Nederlandse regering betaalt geen losgeld”, zei minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken tegen de NOS. „We staan ook niet in direct contact met ontvoerders. Dat is ons beleid.” Over de mogelijkheid dat De Beers werkgever, de Zwitserse hulporganisatie Helvetas, waarvan zij Afghanistan-directeur is, losgeld heeft betaald, wilde hij niets zeggen.

Koenders wilde evenmin iets kwijt over wie achter de ontvoering zaten, en hoe De Beer is vrijgekomen. „Ik zou dat best graag doen”, zei hij, „maar dat is echt niet in het belang van andere, niet-Nederlandse mensen, die in Afghanistan worden ontvoerd.”

Hij liet gisteravond weten opgelucht te zijn. „Ik ben blij dat er een einde is gekomen aan 81 lange dagen van onzekerheid. Ik heb met haar gesproken. Het is een enorme geruststelling te horen dat ze in goede gezondheid verkeert."

Voor de vrijlating in 2004 van Artsen zonder Grenzen-medewerker Arjan Erkel in Dagestan, bleek achteraf wel geld te zijn betaald. De toenmalige minister van Buitenlandse Zaken Ben Bot ontkende noch bevestigde destijds de betaling van losgeld. Hij wilde er simpelweg niets over zeggen. Uiteindelijk bleek het ministerie Artsen zonder Grenzen een miljoen euro te hebben voorgeschoten omdat de organisatie het vereiste bedrag niet binnen 24 uur bijeen kon krijgen.

In Kabul wordt achter de schermen beweerd dat het de Afghaanse inlichtingendienst NDS zou zijn geweest die contact met de gijzelnemers onderhield om De Beer vrij te krijgen. Dat is niet officieel bevestigd. De Beer werkte al vijftien jaar in Afghanistan.

De Beer werd in juni meegenomen door vier gewapende mannen voor de deur van het kantoor van hulporganisatie Helvetas, in de wijk Taimani, dichtbij het centrum van Kaboel. Ze werkte vijftien jaar lang in Afghanistan, onder meer voor het Rode Kruis en de Verenigde Naties.