‘Van suiker kun je puistjes krijgen’

Dat zei foodblogger Rens Kroes in een interview in NRC Weekend

illustratie Robin Héman

De aanleiding

„Van suiker kun je eczeem en puistjes krijgen.” Dat zei Rens Kroes, de bekendste foodblogger van Nederland, in de bijlage Lux van NRC Weekend van 5 september. Interviewer Jannetje Koelewijn vroeg: hoe weet je dat? Kroes zei: „Dat is algemeen bekend. Te veel suiker veroorzaakt ontstekingen.” We onderzoeken de beweringen dat je van suiker eczeem en puistjes kunt krijgen.

Klopt het?

Met eczeem zijn we snel klaar. Op internet staan veel verhalen van mensen die hun huiduitslag zagen verminderen toen ze minder suiker gingen eten. Maar huidartsen zien veel voedingsmiddelen als aanjager van eczeem, maar suiker niet. Er is één onderzoek onder eczeempatiënten te vinden, van Duitse onderzoekers toen in Duitsland een suikervrij dieet onder eczeempatiënten populair werd. Ze zagen geen eczeemverschillen bij patiënten die suiker uit hun dieet weglieten, vergeleken met mensen die gewoon suiker bleven eten. We beoordelen de uitspraak ‘van suiker kun je eczeem krijgen’ daarom als onwaar.

Dan de puistjes, ofwel acne (jeugdpuistjes). Huidartsen en onderzoekers ruziën erover of suiker eten puistjes geeft. Er zijn er die wetenschappelijk bewijs zien. En anderen willen er niets van weten.

Bij de voorstanders gaat het niet zozeer om suiker als wel om de suikerpieken in het bloed na het eten van een behoorlijke portie. Zulke suikerpieken zouden puistjesvorming versnellen, schrijven sommige onderzoekers, want die veroorzaken insulineaanmaak. En die insulinepiek versnelt in theorie de aanmaak van talgkliertjes. En van nieuwe huidcellen die weer de schilfertjes leveren die de talgkanaaltjes vernauwen. Zo’n verengt talgkliertje, daar groeit graag Propionibacterium acne in. Het pus (de talg met de bacteriën erin) wordt dan dik, hoopt zich op en het puistje is een feit. Bij uitknijpen kronkelt het groene puswormpje naar buiten.

Allemaal theorie en laboratoriumwerk, smalen de critici. Maar de voorstanders van de theorie komen dan met onderzoek bij natuurvolken op de proppen, in Papoea Nieuw-Guinea en Paragay bijvoorbeeld. Die mensen eten geen suikers die suikerpieken geven en hebben nauwelijks acne.

De critici werpen tegen dat de Amerikaanse jeugd 40 jaar geleden veel minder suiker at, nog lang niet zo dik was, maar al wel onder de acne zat. Ze willen meer bewijzen van de natuurvolkonderzoekers. Geef die natuurmensen suiker en kijk of ze acne krijgen. Dán heb je wat bewezen.

Het gaat er uiteindelijk om of het bij patiënten is aangetoond. Op een wetenschappelijk aanvaarde manier. Dat wil zeggen dat een groep patiënten echt wordt behandeld, en een vergelijkbare groep een nepbehandeling krijgt.

Er is wel onderzocht of je mínder acne krijgt van mínder suiker eten. Daar is vijf keer onderzoek naar gedaan, staat in een review over voeding en huidziekten die in december verscheen. Voedingshoogleraar Martijn Katan merkte begin dit jaar op dat vier van die onderzoeken er in feite maar één was, die vier keer is gepubliceerd. Dat is wetenschappelijk wangedrag. De reviewschrijvers vinden ook nog dat dat vier-in-één-onderzoek weinig over suiker en acne zegt, want de proefpersonen die minder suiker aten vielen ook af. En dunne mensen hebben minder acne dan dikke mensen.

Lees ook: Hoeveel suiker eet jij op een dag? Doe de Suikertest van NRC

Eén ander patiëntonderzoek vonden de reviewschrijvers. Daarover schrijven ze dat een dieet met lage glycemische belasting „leidde tot een statistisch duidelijke afname van het aantal acnepuistjes”. Dus toch?

We slaan het onderzoek op. Koreaanse wetenschappers verdeelden 32 twintigers met milde tot matige acne over twee groepen. De ene groep vermeed suikerrijke (hoogglycemische) voeding, maar moest evenveel calorieën binnenkrijgen als de controlegroep die koolhydraatrijk at.

De Koreaanse deelnemers scoorden gemiddeld acne-ernst 2,18, op een schaal van 12. Na 10 weken was het 1,60. Dat is een klein verschil op een 12-puntsschaal, maar het was statistisch gezien ‘hard’.

De patiënten zagen echter het verschil niet. Zij hadden allemaal gehoord dat hun acne aan het begin ernst 10 had. Op het eind moesten ze zichzelf beoordelen. De groep die minder suiker at, gaf zichzelf een 6,7. Prachtig. Maar de groep die de gewone hap at scoorde 6,8. Beide groepen voelden zich beter door alle aandacht (een placebo-effect). Maar de suiker deed dus niks.

Conclusie

Of je méér acne krijgt van suiker is nooit onderzocht. Of je mínder acne krijgt van mínder suiker kan wetenschappelijk net worden aangetoond, maar mensen met acne zien het verschil niet. De uitspraak ‘van suiker kun je puistjes krijgen’ beoordelen we daarom als ongefundeerd.

Hoeveel suiker eet jij op een dag? Vul de test in voor een gemiddelde dag. Wij geven je een idee van hoeveel suiker je consumeert, gebaseerd op gemiddelde suikergehaltes en gemiddelde porties.