Onsterfelijkheid is ook geen oplossing

Onsterfelijkheid is niet alleen een menselijke wensdroom, maar – misschien wel precies daarom – ook een hardnekkig literair thema. De religie begon er in mythen over te vertellen als de hoogste vervulling, de tweeslachtige Faust miste haar op een haar na en Simone de Beauvoir ontmaskerde haar een halve eeuw geleden als de hel op aarde. De Spaanse schrijver Manuel Moyano maakte het verlangen naar eeuwige jeugd in zijn roman Het rijk van Jegorov tot inzet van een thrillerachtige vertelling in een waaier van stijlen en genres. Dagboekfragmenten, verhoorverslagen, nieuwsberichten, telefoongesprekken, zelfs een televisie-preek en een necrologie wisselen elkaar af. Het personenregister aan het eind geeft het verhaal een nieuwe draai, waarin eindelijk de betekenis van de titel duidelijk wordt.

Moyano’s roman speelt grotendeels in de nabije toekomst, maar begint in het verleden. In 1967 ontdekt een Japanse antropoloog een middel tot het verkrijgen van de eeuwige jeugd. Voor grof geld op de markt gebracht, verovert het de politieke, culturele en economische elite. Eén nadeel heeft het: wie ooit aan de kuur begonnen is, komt er nooit meer vanaf.

De antropoloog wordt er schatrijk en crimineel van, want af en toe valt aan moord niet te ontkomen. Aan zijn onaantastbaarheid komt een einde, wanneer een Russische maffioso zijn zinnen op het wondermiddel zet en vervolgens het ‘rijk’ vestigt waarover de titel spreekt. Duistere tijden breken aan, alsof Moyano, net als Beauvoir, nog eens duidelijk wil maken dat we aan onsterfelijkheid alleen maar onze vingers kunnen branden.

Moyano weet hoe je een spannend verhaal moet vertellen. Onwillekeurig lees je Het rijk van Jegorov in één adem uit. Pas achteraf slaat de twijfel toe, die verder gaat dan de ergernis over Moyano’s gebrek aan cybernetische fantasie. Terwijl hij een uitgebreid scala aan communicatie-genres uit de kast trekt, laat hij de ontwikkeling daarvan radicaal stoppen bij de dag van vandaag. Sms, blogs, e-mailberichten en social media: het komt er allemaal in voor, maar verder is zijn mensheid in 2042 niet.

Storender is dat Moyano’s personages geen enkele kans krijgen uit te groeien tot geloofwaardige figuren. Sommigen gooien hun leven radicaal om, maar over het ‘waarom’ daarvan lezen we nauwelijks meer dan dát dat zo is. Daardoor blijft de roman steken in een ingenieus, maar nauwelijks ingekleed plot. Ideale lectuur voor op het vliegveld of in de wachtkamer van de tandarts, maar een echte roman wil Het rijk van Jegorov niet worden.

    • Ger Groot