Mansveld worstelt met ProRail, Kamer worstelt met Mansveld

De Kamer debatteerde gisteren over staatsbedrijf ProRail. Staatssecretaris Mansveld heeft er te weinig greep op, vindt het parlement.

Pier Eringa (r), president-directeur van ProRail, zoekt vergeefs toenadering tot staatssecretarisWilma Mansveld (l), meteen na afloop van het Kamerdebat. Foto Freek van den Bergh

Komt het nog goed tussen Wilma Mansveld en Pier Eringa? En: komt het nog goed tussen Wilma Mansveld en de Tweede Kamer? Die vragen blijven hangen na het ingelaste Kamerdebat van gisteravond over spoorbeheerder ProRail.

De eerste vraag kreeg extra lading door een incident meteen na afloop van het debat. Eringa, sinds vijf maanden president-directeur van ProRail, liep naar Mansveld toe om haar een hand te geven. Staatssecretaris Mansveld (Infrastructuur & Milieu, PvdA) was daar niet van gediend.

Met „U mag hier niet komen” en het inpakken van haar papieren wees ze Eringa’s toenadering af. Het publiek wordt niet geacht de ruimte van de bewindslieden en de Kamerleden te betreden. Eringa voelde zich niet geschoffeerd door het wegsturen, zei hij later. „Dat is hier de code, dat wist ik niet.”

Het was het slot van een merkwaardig debat, dat voor een groot deel juist ging over de moeizame relatie tussen Eringa en Mansveld, namens de staat enig aandeelhouder van ProRail.

Die relatie staat deze week opeens in de schijnwerpers. Het begon op maandag met een Kamerbrief van Mansveld over budgetoverschrijdingen bij de verbouwing van station Utrecht Centraal. Er waren recent meer onverwachte tegenvallers bij grote spoorprojecten geweest, schreef Mansveld. Reden om de „onderlinge communicatie te verbeteren”. En: „In de werkrelatie met ProRail is ruimte voor verbetering”.

Op woensdag verschenen interviews met Eringa in NRC Handelsblad en Het Financieele Dagblad, vol zelfkritiek op ProRail. In het FD-interview voorspelde Eringa meer budgetoverschrijdingen. En er was één zin die de Kamerleden deed huiveren: „We moeten tegenvallers veel eerder melden, maar ook stoppen met meebuigen als het ministerie wil dat slecht nieuws wordt uitgesteld.”

Hoe nu? Zegt Eringa dat het ministerie pijnlijke informatie achterhoudt voor de Kamer en het publiek? Woensdagavond stuurde Mansveld een brief naar de Kamer: het was een „onhandige” uitspraak en Eringa heeft er inmiddels afstand van genomen.

Echter: in een schorsing van het debat gisteravond ontkende Eringa tegenover journalisten dat hij afstand had genomen van zijn uitspraken. Dat kwam op Twitter, Kamerleden lazen het en wilden na de schorsing helderheid. Mansveld weigerde er op in te gaan en hield vast aan haar mantra: „Dit is niet aan de orde, Eringa heeft er afstand van genomen”.

Terwijl langdurig werd gesteggeld tussen Kamer en Mansveld over de vraag of Eringa nu wel of geen afstand had genomen van zijn uitspraken, zat de ProRail-topman op een paar meter afstand, vooraan op de publieke tribune. Na afloop: „Ik heb gedaan wat in de brief van Mansveld staat. Jammer dat deze commotie ontstaat.”

Voldoende greep

Breder bezien vraagt de Tweede Kamer zich af of Mansveld wel voldoende greep heeft op ProRail.

Eind juni werd bekend dat de vorige directie van ProRail vier onderhoudscontracten met aannemers, die openbaar aanbesteed hadden moeten worden, heeft verlengd. Dit gebeurde zonder instemming van de commissarissen en het ministerie. Het ministerie was geïnformeerd, maar het stond in een bijlage van een rapportage. Schoot ProRail te kort in de informatievoorziening of waren Mansvelds ambtenaren niet alert genoeg?

Daar komt nu het rumoer over overschrijdingen bij, plus de analyse die Eringa zelf naar buiten brengt: ProRail is niet scherp genoeg bij het oplossen van verstoringen, werkt te bureaucratisch met te veel managers, communiceert onhandig met de reizigers.

Kamerleden prezen de nieuwe topman voor zijn moed om de problemen te benoemen. Barry Madlener (PVV), naar eigen zeggen geen treinreiziger maar overtuigd van ellende op het spoor: „Hij verdient hulde, hij trekt de beerput open.” De pijlen van de Kamerleden, ook van coalitiegenoot VVD, gingen richting Mansveld.

Zo vroeg Stientje van Veldhoven (D66) zich af: als er geen druk door het ministerie is uitgeoefend om vervelend nieuws onder de pet te houden, waarom heeft Eringa dan het gevoel dat die druk wel bestaat? Dat signaal van de nieuwe baas moet niet worden genegeerd, vindt zij.

Martijn van Helvert (CDA) wil inzage in alle correspondentie tussen ministerie en ProRail vanaf 2012, omdat hij er geen vertrouwen in heeft dat Mansveld volledig open is over het contact met het staatsbedrijf. Mansveld voelt er weinig voor: „U wordt maximaal geïnformeerd en daar heb ik niets aan toe te voegen.”

De staatssecretaris kondigde aan dat ze ProRail „strakker gaat aansturen”. De capaciteit op het ministerie wordt uitgebreid. „Ik vind ook dat ik er meer bovenop moet zitten. De touwtjes worden aangetrokken.”

Mansveld beloofde de Kamer dat ze binnen vier weken een overzicht stuurt met de financiële stand van zaken bij de grote spoorprojecten zoals stationsverbouwingen. Ook gaat ze de Kamer vaker tussendoor informeren over verwachte overschrijdingen.

Ondanks die toezeggingen leken de Kamerleden niet gerustgesteld over Mansvelds regie bij ProRail.