Zwartboek

Paul Verhoeven, 2006). In Zwartboek volgen we de joodse Rachel Stein (Carice van Houten) vanaf haar onderduikadres in Friesland tot een dubbelzinnig dubbelleven als verzetsmeisje in Den Haag, de stad waar de zesjarige Verhoeven zelf het einde van de oorlog zag. De leider van het verzet haalt Rachel over om een affaire met het hoofd van de SD te beginnen. Dit om zijn zoon te redden. Rachel is een meisje in een jongensboek, in een wereld van vriendschap en verraad, hét grote thema van Verhoeven. Lag in Soldaat van Oranje de klemtoon meer op de vriendschap, Zwartboek wordt voortgedreven door verraad en dubbelspel. Verhoeven geniet ervan de schaduwzijde van de oorlogshelden in beeld te brengen: de opportunist die bij het verzet zit voor het geld, de antisemiet, de communist en de christenfundamentalist. In Zwartboek kiest Verhoeven niet voor het morele vertoog, maar voor de menselijke maat en heeft hij met een niet-cynische benadering van zijn vrouwelijke hoofdpersoon en de liefde een nieuwe kleur aan zijn werk gegeven. Dat maakt Zwartboek tot een onverwacht pleidooi voor onbaatzuchtige liefde en humanisme.