Enige Mozartscript in Nederland nu te zien

Den Haag herdenkt met concerten, voorstellingen en lezingen dat de tienjarige Mozart 250 jaar geleden muziek componeerde voor feest in de Hofstad. Een manuscript van de jonge Mozart is ontroerend om te zien.

Portrait of a Young Man (Wolfgang Amadeus Mozart), 1772, privécollectie.Mozart is dan 16. Foto Fine Art Images/Heritage Images/Getty Images

„Het enige Mozartmanuscript in Nederland”, zegt Frits Zwart, directeur van het Nederlands Muziek Instituut, wijzend op een vitrine in het Haags Historisch Museum. Daar ligt nu een paar weken Galimathias Musicum KV 32, een 16-delige potpourri van de net tienjarige Mozart. Hij componeerde de muziek in 1766 voor een feest in de balzaal van Paleis Noordeinde, toen de 18-jarige prins Willem V werd ingehuldigd als de nieuwe stadhouder van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.

Het is roerend om het manuscript te zien. De 26 pagina’s, eindigend met een fuga op het Wilhelmus-thema, zijn geschreven in een geroutineerde, deels wisselvallige hand. Het is bepaald geen netschrift. Afgekeurde passages zijn doorgekrast. Met zijn manchet veegde Mozart soms door de nog natte inkt. Het manuscript is het uitvoerigste van Mozarts negendelige Haagse oeuvre: symfonietjes, sonates en acht variaties op Laat ons juichen Batavieren.

De minitentoonstelling is een onderdeel van het festival Mozart in Den Haag met concerten, voorstellingen en lezingen. Vandaag precies 250 jaar geleden, op 11 september 1765, kwam de negenjarige Wolfgang Amadeus Mozart per trekschuit uit Rotterdam aan in Den Haag. Samen met zijn ouders en zijn iets oudere zuster Nannerl maakte hij van 1763 tot en met 1766 een grote Europese tournee. Vader Mozart, in Salzburg violist en componist in dienst van de aartsbisschop, was ook een gewiekste impresario. Hij presenteerde zijn wonderkinderen aan hoven en in concertzalen. De leeftijd van zijn zoontje smokkelde hij wel eens een jaartje naar beneden.

In Londen kreeg Mozart een uitnodiging om naar Holland te komen voor een optreden aan het stadhouderlijke hof. Via Antwerpen, waar de eigen reiskoets werd achtergelaten, kwam de familie Mozart aan in Den Haag. Ze logeerden in het hotel La Ville de Paris op de Fluweelen Burgwal, dat hen absoluut niet beviel, en verhuisden later naar kamers aan het Spui. Die waren ook goedkoper, want de tyfus die Wolfgang Amadeus en zijn zus opliepen verlengde hun verblijf in Holland tot zeven maanden.

Als ze hier ondanks de zorgen van hofarts Schwencke waren overleden, hadden ze toch nog langer geleefd dan hun vijf broertjes en zusjes, die allen stierven in de wieg.

Vader en zoon Mozart gingen ook naar Haarlem, waar Joh. Enschede een uitgave van het vioolleerboek van vader Mozart had gedrukt. Wolfgang speelde in de Bavo op het toen al beroemde Müllerorgel. Een bronzen plaquette die herinnert aan het Haagse verblijf van Mozart in 1755 en 1766 was oorspronkelijk te zien op de hoek van Spui en Kalvermarkt. Daar is inmiddels een Primark verrezen, de plaquette is zo’n 75 meter verplaatst naar de hoek Kalvermarkt-Begijnestraat.

In Amsterdam gaven de Mozartkinderen concerten in de zaal boven de manege op de hoek Lijnbaansgracht en Leidsegracht. In april 1766 traden ze nog op in Utrecht, onderweg naar Antwerpen om hun koets op te halen. Op 29 november waren ze na bijna drieëneenhalf jaar reizen eindelijk terug in Salzburg.

    • Kasper Jansen