Een politiek feit: Kamer wil nu meer vluchtelingen opvangen

De coalitie van VVD en PvdA heeft het vermogen om het ogenschijnlijk onverenigbare te verenigen en vervolgens de gelederen te sluiten tegenover de oppositie. Zo was het ook gisteren in de Tweede Kamer in het debat over het gemeenschappelijk Europees asielbeleid.

Het voorstel daarover dat het kabinet deze week in een brief formuleerde, kreeg niet ten onrechte predicaten als „een moeizaam uitonderhandeld compromis” (Pechtold, D66) en „een pacificatie van coalitieverschillen” (Slob, ChristenUnie). En ja, zei Samsom (PvdA) er is een „enorm verschil” tussen zijn partij en de VVD als het gaat om asielzoekers, en dat was er altijd al. „Het is onze dure plicht zulke verschillen te overbruggen.”

Het resultaat was wel dat het kabinet, in de persoon van de staatssecretaris voor asielzaken, de VVD’er Dijkhoff, bij Europees overleg in Brussel over de vluchtelingenstromen zijn eigen voorstel, dat coalitiecompromis, als inzet van de onderhandelingen kan nemen. Dit houdt in dat Nederland loyaal meewerkt aan een nieuwe verdeling van vluchtelingen over de lidstaten van de Europese Unie en daarbij als voorwaarde stelt dat er perspectief komt op betere opvang in de regio’s van waaruit deze migranten komen.

Een politiek feit van betekenis is dat een grote meerderheid in de Kamer voor de opvang op korte termijn van de vluchtelingen is, in principe overeenkomstig de verdeelsleutel die de Europese Commissie voorstelt. Uitzonderingen zijn de PVV en de daarvan afgescheiden groep Bontes/Van Klaveren. Het PVV-standpunt laat zich samenvatten in de slogan ‘eigen volk eerst’.

Een feit is ook dat alle Kamerleden net als de VVD voor betere opvang in de regio’s van herkomst zijn. Alleen benadrukken de meeste fracties het utopische gehalte van deze wens. Een veilige ‘haven’ in de regio betekent voor de VVD dat vluchtelingen die daarvandaan komen, geen recht op asiel in Europa hebben. De vraag is dus hoe hard dit perspectief als voorwaarde kan worden gekoppeld aan de acute noodzaak van opvang van vluchtelingen nu. Toekomst is nogal een rekbaar begrip. De VVD kan straks voor de vraag komen hoe ze moet omgaan met een uitkomst van het Europees overleg die over de opvang in de regio’s elders in het vage blijft. Het ligt overigens voor de hand dat de verdeling op de korte termijn van de vluchtelingen binnen de EU een veel heter hangijzer zal zijn.

Er was in het debat nog een politiek feit van betekenis: de Tweede Kamer nam een motie aan van D66 en GroenLinks waarin de regering wordt gevraagd „op geen enkele wijze in te stemmen met aantasting van het asielrecht”. Ook dat is een boodschap die het kabinet zich bij zijn onderhandelingen in de EU mag aantrekken.