Opinie

    • Daan van Lent

Touwtrekken om de opbrengsten van uw theaterkaartje

Als je nog bezig bent met een onderzoek en mensen gaan je bellen met de vraag of er wel een verhaal in zit, dan weet je als journalist meestal wel genoeg. Vooral als gezegd wordt dat de materie „misschien wel te complex is”. Het overkwam mij de afgelopen weken met een rondgang langs toneelgezelschappen, vrije producenten en impresariaten. Waarvan een flink aantal dan weer mailde dat „het goed is dat het eens wordt uitgezocht”. Waar ging het onderzoek over? Over de verhoudingen tussen theaters en de gezelschappen en producenten. Anders gezegd voor u als theaterbezoeker: naar wie gaan de opbrengsten eigenlijk van uw kaartje? En houden de acteurs nog iets over aan de arbeid die ze op het podium verrichten?

Over die inkomstenverdeling tussen theaters en gezelschappen wordt zwaar gesteggeld, zo blijkt uit de enquête waarvan wij in dit Cultureel Supplement de uitkomsten publiceren. Goed nieuws is dat het bezoek aan toneel nauwelijks daalt, wel het aantal toneelvoorstellingen. Maar de druk op de verdeling van de zo stagnerende opbrengsten groeit door bezuinigingen die Rijk en gemeenten zowel op gezelschappen als op theaters hebben getroffen. Beide hebben die bezoekersinkomsten hard nodig, een alternatief is er niet. Ook over verdeling van kosten – marketing bijvoorbeeld – is veel gedoe. De reserves zijn bij ieder klein en dus wordt het risico zoveel mogelijk bij de ander neergelegd. Met het gevaar dat er risicolozer geprogrammeerd en geproduceerd wordt. Iedereen is op zoek naar hits en minder naar het experiment.

De vraag wat de acteur eigenlijk overhoudt, is nog niet beantwoord. De zorgen zijn groot dat bezuinigingen uiteindelijk worden afgewenteld op de laatste, zwakste schakel: de freelancer. De anekdotes over gesappel zijn volop aanwezig, maar harde cijfers bestaan nauwelijks. De Raad voor Cultuur en de Sociaal-Economische Raad gaan er onderzoek naar doen. Het is de hoogste tijd. Hoeveel van de 1,5 miljoen theaterbezoekers zouden willen dat de acteurs voor een appel en een ei staan te spelen?

    • Daan van Lent