PvdA blijft de waarheid ontkennen, hoe lang nog?

W aarom is de waarheid soms zo radioactief voor een regeringspartij? PvdA-fractievoorzitter Diederik Samsom had het er te druk voor deze week. Partijvoorzitter Spekman noemde het uitspreken van wat iedereen eigenlijk wel weet ‘fout en stom’.

Zaterdag trok hij zelf nog zijn linkse trui aan in De Volkskrant en riep op ‘diametraal tegenover de VVD’ te gaan staan. Dat leek toen wat gewaagd. Vergeleken daarbij werd de PvdA deze week opgeschud door veel meer beheerste kritiek van binnenuit.

Partijgenoot Felix Rottenberg, voorzitter van de commissie die een nieuwe kandidatenlijst voor de Tweede Kamer opstelt, kraakte in Vrij Nederland een paar stevige noten. De partij is in 2012 overhaast gaan samenwerken met de grote tegenvoeter de VVD, fractievoorzitter Samsom verwerd van partijboegbeeld tot bedrijfsleider van het kabinet, het eigen ideeëngoed is zoek. Dat was alles. Niets aan de hand, doorlopen, reageerde de partijleiding.

De partij staat in de opiniepeilingen al maanden opvallend laag – 9 zetels volgens Maurice de Hond afgelopen zondag. Dat is ongeveer een kwart van de 38 zetels bij de verkiezingen van 2012. Maar het devies blijft: volhouden, we hebben het land met de VVD door de crisis gesleurd, eens zal de kiezer ons belonen.

Rottenberg heeft de waarheid niet in pacht, maar zijn opmerkingen waren geen verspreking. En niemand keek er van op, alleen trad hij buiten de officiële illusie. De oud-partijvoorzitter toonde zich in een vier uur durend gesprek met SP-voorzitter Jan Marijnissen beheerst kritisch op de eigen club. Een vorm van volwassenheid, zou je zeggen.

Hij had serieuze pogingen gemist tot samenwerking met progressieve partijen. De eigen Wiardi Beckman Stichting schreef met het Van Waarde-project uit 2013 een perfect handvest dat samenvat waar een sociaal-democratische partij voor zou moeten staan. Zoals WBS-directeur Monika Sie destijds zei: „Een tegenwicht tegen de amorele hardheid van de economie en de amorele hardheid van te technocratisch bestuur.”

Z oals meestal gaat de partijtop niet in discussie met de boodschapper, noch met zijn boodschap. Zijn woorden zijn ongepast en slecht getimed nu er een Prinsjesdag met cadeautjes aankomt, en ondankbaar jegens Diederik Samsom die het kabinet zo nijver op de been houdt.

Is het angst dat de laatste kiezer doorkrijgt dat de PvdA er ingetrapt is en bar weinig van haar uitgangspunten heeft gerealiseerd de laatste jaren? Of leven mensen met dienstauto’s echt in een dusdanig hermetisch gesloten ballon dat zij zich wijsmaken dat het allemaal niet anders kon.

Het zorgelijke van de minirel over Rottenberg en Samsom van deze week is dat veel deelnemers ervan uitgaan dat alles draait om vervanging van de partijleider. Electoraal op de korte baan wel begrijpelijk. Wouter Bos en Diederik Samsom hebben kortstondige oplevingen bereikt. Binnen een neergaande lijn. Knap maar toen al botoxbehandelingen van steeds diepere partijrimpels.

Iedere keer weer domineert de illusie dat een frisse leider alles is wat nodig is. Job Cohen werd als messias verwelkomd, en daarna weer gelost. Nu is het wachten op het moment waarop Diederik Samsom de eer aan zichzelf houdt. En als dan een oudgediende als Rottenberg, voorzitter van het curatorium van de eigen denktank, zegt dat er meer aan de hand is, dan is de Hofvijver te klein.

Als de partijtop dan toch zo druk is met echt belangrijke zaken, wie nam dan de uitdaging aan die oud-PvdA-premier en minister van Financiën Wim Kok deze week in twee goede uitzendingen van Andere Tijden verwoordde. Filosoferend over Paars concludeerde hij dat het onder zijn leiding doorgevoerde privatiseringsbeleid is doorgeschoten.

S ommige vermarktingen bleken nuttig, andere niet. In veel gevallen is er alleen met veel heisa nog iets aan te doen. Maar de door dit kabinet verlangde splitsing van de energiebedrijven Eneco en Delta, onlangs gefiatteerd door de Hoge Raad, is niet onomkeerbaar. Zeg daar dan iets over.

Spekman zou graag de marktwerking in de lokale zorg een halt willen toeroepen. Doe dat dan! Het is de SP die daar deze week voorstellen toe doet.

De PvdA werkt volgende week op Prinsjesdag mee aan selectieve belastingverlaging zonder het stelsel serieus te vergroenen of te vereenvoudigen. Stimuleren als de economie toch al aantrekt is niet erg zinvol. Heeft minister Dijsselbloem naast zijn drukke Europese werk ooit de contouren geschetst van een sociaal-democratisch economisch beleid? Of bestaat dat bij nader inzien niet? Jesse Klaver weet er wel raad mee.

Hopelijk heeft de partij in de nieuwe begroting wat extra’s voor muziekscholen en thuiszorg versierd. Om te laten zien waar de sociaal-democratie goed voor kan zijn.

    • Marc Chavannes