KLM-piloten krijgen meer zeggenschap

Eindelijk is er een nieuwe cao voor KLM-piloten. Met een opmerkelijk aspect: ze krijgen meer invloed op het beleid.

De KLM-directie heeft toegezegd zich sterk te maken voor een pilotenzetel in de raad van commissarissen van Air France-KLM. Foto David van Dam

Opluchting bij KLM. De opmerkelijke cao waar de KLM-piloten deze week mee hebben ingestemd is de opkikker die de geplaagde luchtvaartmaatschappij goed kan gebruiken. Het akkoord opent niet alleen de weg naar een betere financiële positie van het bedrijf, maar ook naar een sterkere rol van KLM binnen de holding met Air France. Wel klinkt er meteen protest tegen wat de piloten hebben binnengesleept.

Niet bij KLM-topman Pieter Elbers. Die is „gelukkig” met het akkoord. „Hieruit spreekt een enorm gezamenlijk commitment om voor KLM een gezonde toekomst te creëren”, zei hij.

Nu de piloten-cao binnen is, treden ook de al eerder goedgekeurde cao’s van het cabine- en het grondpersoneel in werking. De vijf vakbonden voor het grondpersoneel (18.000 mensen) bereikten op 10 april al een akkoord met KLM, de drie bonden voor cabinepersoneel (10.000 mensen) op 29 mei.

Dat de Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers (VNV) pas op 8 juli tot een principeakkoord kwam, zorgde voor enige wrevel tussen de drie personeelsgroepen. De verhoudingsgewijs ‘dure’ piloten werd verweten niet bereid te zijn over hun individuele belangen heen te stappen.

Vrijdag lukte het nog niet

Ook bij het definitief goedkeuren van het principeakkoord zorgden de vliegers voor spanning. Afgelopen vrijdag eindigde een vergadering van de KLM-ledenraad van de VNV na veertien uur zonder resultaat. Dinsdag om 23.15 uur, na nog eens tien uur vergaderen, stemde 90 procent van de ledenraad – 100 van de 2.800 KLM-vliegers – in.

Het grootste obstakel was de verhoging van de pensioenleeftijd van 56 naar 58 jaar, zegt VNV-voorzitter Verhagen. „Dat stuitte op het meeste onbegrip. Een belangrijk argument voor ons is dat KLM nu eenmalig over bijna 200 miljoen euro kan beschikken.”

Andere elementen uit de cao, die geldt voor drie jaar vanaf 1 januari jongstleden, zijn bevriezing van de lonen voor drie jaar en verhoging van de productiviteit met 4 procent. Voor dat laatste wordt de werk- en rusttijdenregeling van de piloten aangepast; ze gaan meer vliegen. Volgens de VNV leveren de maatregelen structureel 100 miljoen euro per jaar op voor KLM.

In ruil voor hun concessies krijgen de piloten vooral zeggenschap. Naast uitbreiding van de bestaande winstdelingsregeling krijgen de vliegers op twee manieren meer invloed op het beleid van Air France-KLM. Ten eerste krijgen ze aandelen in Air France-KLM. Verhagen: „We krijgen dat als collectief. De aandelen, zo’n 4 à 5 procent, zullen worden beheerd door een Stichting Administratiekantoor.” De afspraak moet nog worden goedgekeurd door de aandeelhouders, maar Verhagen heeft daar vertrouwen in: „Dit akkoord is ook goed voor de holding, daar mag iets tegenover staan.”

Afgesproken is ook dat de KLM-directie probeert om een commissaris namens de KLM-vliegers in de raad van commissarissen van Air France-KLM te krijgen. Verhagen: „Dat moet ook langs het Franse stoplicht, maar Elbers heeft toegezegd dat hij zich hier hard voor zal inzetten.”

Niet iedereen is enthousiast over de ‘pilotencommissaris’. Dolf Polders van vakbond CNV vindt het ‘absurd' dat de piloten een aparte commissaris krijgen, en het grond- en cabinepersoneel niet. Polders: „Die ongelijkheid kan niet, daar gaan we werk van maken. Dit bevestigt het beeld dat toch al leeft bij het grondpersoneel, dat de piloten de kroonprinsjes zijn.” Beleggersvereniging VEB ziet geen toegevoegde waarde in een commissaris met een deelbelang in het toch al forse gezelschap van veertien leden.

In gijzeling

Opluchting bij KLM, maar bij zustermaatschappij Air France zijn ze nog niet zo ver. Een piloten-cao lijkt daar nog ver weg, dreigementen van bonden of directie zijn niet hoopgevend.

Verhagen: „We mogen blij zijn als er daar voor het eind van het jaar iets geregeld is.” Volgens Verhagen houden de Franse overheid, directie en vliegers elkaar in gijzeling en is geen van de partijen bereid een offer te brengen. „Ik kan ze niet de les lezen, maar wij gaan nu naar onze Franse collega’s om te zeggen dat zij ook iets moeten doen.”

Ook Elbers kan nu met een „dijk van een verhaal” naar Parijs, vindt Verhagen. „We hebben hier een inlever-cao zonder staking of stemverheffing door de hoepel geduwd. Laat dat een voorbeeld zijn.” KLM loopt nu in de holding voorop in de strijd om meer efficiency, minder kosten. Beter presteren is het beste argument voor een autonome rol voor KLM in de holding.

    • Mark Duursma