Kabinet maakt draai bij migratieplan voor de hele EU

Het lijkt erop dat het kabinet-Rutte een reuzendraai heeft gemaakt. In de brief aan de Tweede Kamer met een voorstel voor een nieuw migratiebeleid staat: „Verdergaande harmonisatie van Europees asielbeleid is nodig”. Daarmee neemt het kabinet afscheid van een lang volgehouden, ja gekoesterd standpunt: dat Nederland zélf beslist over de toelating van vreemdelingen tot zijn grondgebied. Europeanisering schrijdt voort, soevereiniteitsverlies is onontkoombaar en kan maar beter worden ‘gemanaged’ dan ontkend. Het kabinet ziet die realiteit onder ogen.

Europees asielbeleid ging tot nu toe vooral over procedures en competenties, waarbij het ‘land van eerste opvang’ de spil was. Wie er werd uitgenodigd, wie er mocht blijven, wiens gezin mocht overkomen, wie na jaren alsnog werd uitgewezen, welke landen als veilig worden beoordeeld – het waren eigen beslissingen. Of we een migratievijandig of -vriendelijk land zijn, Den Haag zette de toon.

Nu maakt het kabinet, door de nood gedwongen, een draai. Er moet een gezamenlijk Europees Asiel Stelsel komen, met een bindende „billijke verdeling van asielaanvragen” over de lidstaten, zo schrijft het kabinet aan de Kamer. Een gezamenlijke Europese opvang, gevolgd door herplaatsing naar rato van wat een lidstaat aankan. Uitwijzing naar het ‘land van eerste opvang’ wordt nu vervangen door sturen naar ‘het land van herplaatsing’.

Dat nieuwe, gezamenlijke Europese asielbeleid impliceert een sterk gezamenlijk buitenlands beleid. Het kabinet kiest principieel voor opvang in de regio, buiten de EU, in „transitlanden” in „adequaat toegeruste gastgemeenschappen”, onder beheer van VN-organisatie UNHCR en betaald door de EU. Dat zijn dus niet de overvolle vluchtelingenkampen die in Libanon en Turkije inderhaast zijn verrezen. UNHCR moet vluchtelingen gaan „voordragen” voor hervestiging in Europa, dat in de ogen van het kabinet alleen de functie van overdrukventiel heeft. Daar zowel die transitlanden als álle EU-lidstaten achter krijgen, is politiek een kolossale klus.

Verder vraagt het om stevige EU-afspraken met Turkije, Egypte, Niger en Tunesië over gezamenlijke bestrijding van mensensmokkelaars. En er moet een gezamenlijk beleid komen over veilige landen waaruit geen vluchtelingen worden geaccepteerd, „te beginnen met de Balkan”. Landen die uitzetting frustreren door niet mee te werken aan het weer opnemen van hun geweigerde burgers, moeten door Brussel op de vingers worden getikt.

Het plan is ingrijpend, zelfs revolutionair, en voorlopig theorie van de tekentafel. Het is dan ook veel te vroeg om uit te dragen dat het aanvragen van asiel in Nederland binnenkort is beëindigd.