Het Europarlement heeft Juncker al mee

Het Europees Parlement wil wel 160.000 mensen verdelen over lidstaten. Maar krijgt Juncker ook de lidstaten mee?

Als een blok schaarde het Europees Parlement zich gisteren achter nieuwe plannen van Jean-Claude Juncker om de migratiecrisis het hoofd te bieden. Zelfs de Europese Groenen besloten, na stevig beraad, vol overgave te klappen voor de christen-democratische voorzitter van de Europese Commissie.

Juncker kan de steun goed gebruiken. Maandag moet hij, op een ministeriële top, lidstaten winnen voor zijn plan om eenmalig 160.000 vluchtelingen te herverdelen over de hele EU, over een periode van twee jaar. Tijdens de State of the Union gisteren, zijn eerste, haalde Juncker fel uit naar landen die zich verzetten tegen de bindende quota die dit vereist. „Het ontbreekt aan Europa en aan Unie in deze Europese Unie.”

Druk op Oost-Europa groeit

Het grote struikelblok maandag ligt in Oost-Europa. De lidstaten daar hebben weinig ervaring met migranten en zijn huiverig. In juni, toen het nog om 40.000 vluchtelingen ging, kregen ze hun zin en werden de quota vrijwillig. Maar onderling kwamen lidstaten niet verder dan 32.000 plekken. „Het moet verplicht”, zei Juncker gisteren.

Krijgt de Commissie dit voor elkaar? „Het wordt touch and go”, zegt Junckers rechterhand, eerste vicepresident Frans Timmermans. Mogelijk, maar onzeker. De druk op Oost-Europa is groot. Landen als Frankrijk, Italië en Duitsland steunen de Commissie. Ook het Verenigd Koninkrijk en Ierland, die uitzonderingsposities hebben, stellen zich constructief op. En in het Europarlement wordt gedreigd met het inhouden van structuurfondsen.

Warschau lijkt wat bij te draaien. Nadat de Poolse kerkleiding parochies opriep om de deuren voor vluchtelingen te openen, kondigde premier Ewa Kopacz aan dat haar land meer vluchtelingen zal opnemen – al is dit met verkiezingen in aantocht (25 oktober) vol valkuilen. De Baltische staten zijn door Brussel tegemoetgekomen met kleinere quota.

De hamvraag is wat de Hongaarse premier Viktor Orbán gaat doen. Hongarije behoort met Griekenland en Italië tot de landen in de frontlinie van de migratiecrisis die worden ontlast door de Commissie-plannen. Maar Orbán moet wel instemmen met ‘hotspots’, door EU-functionarissen bemande centra waar vluchtelingen vingerafdrukken moeten laten afnemen. De nationalistische premier gruwt van zulke Europese bemoeienis. Juncker waarschuwde in zijn speech voor getalm. „De winter nadert.” Hij noemde de EU „een continent waar iedereen weleens vluchteling is geweest” en refereerde aan de vele episodes in de Europese geschiedenis waarin mensen op de vlucht waren voor geweld. Hij riep landen, waaronder Nederland, ook op om asielzoekers gedurende hun procedure gewoon te laten werken. „Werk is een kwestie van waardigheid.”

Juncker maakt ook 1,8 miljard euro vrij voor onder meer armoedebestrijding in Noord-Afrika.

De Dublin-verordening, die elk land dwingt om zelf zijn asielproblemen op te lossen, wordt „fundamenteel herzien”, kondigde Juncker aan. Frontex, het EU-agentschap dat de bewaking van de buitengrenzen coördineert, moet worden omgevormd tot een volwaardige „Europese grens- en kustbewaker”. Hij wil meer mogelijkheden voor legale arbeidsmigratie.

Federica Mogherini, chef van de Europese diplomatie, waarschuwde voor een overdaad aan emoties.

    • Maral Noshad Sharifi
    • Stéphane Alonso