Buitenstaander die nooit wordt uitgenodigd op feestjes

De Amerikaanse acteur bouwde in 30 jaar een rijke carrière op van bijrollen in grote films en hoofdrollen in kleine films. „Toen ik begon mocht ik alleen maffiosi spelen. Dat is nu gelukkig anders.”

Foto Darren Gerrish / Getty Images

Sommige acteurs zijn populair, maar andere acteurs zijn echt geliefd. Stanley Tucci behoort tot die laatste categorie. Wie zijn naam bij een film ziet staan, weet dat de film dan in ieder geval íéts interessants of opmerkelijks moet hebben.

Tucci bouwde in dertig jaar een veelzijdige filmcarrière op, laverend tussen arthouse en Hollywood. „Toen ik begon als acteur kon je met een Italiaans-Amerikaanse achtergrond alleen rollen krijgen als maffioso”, vertelt hij tijdens het filmfestival van Venetië. „Je was donker, dus je moest wel een slechterik zijn. Maar dat is nu gelukkig niet meer zo.”

Tucci is in Venetië met de voortreffelijke film Spotlight van regisseur Tom McCarthy – een op feiten gebaseerd drama over het onderzoek van dagblad The Boston Globe naar seksueel misbruik in de Rooms-Katholieke Kerk. Tucci speelt de zonderlinge jurist Mitchell Garabedian, die jarenlang vrijwel als enige voor de misbruikslachtoffers opkwam. Eerder was hij onder meer te zien als de psychopaat in The Lovely Bones (2009) – een rol die hem een Oscarnominatie opleverde – en als bladenmaker Nigel in de enorme hit The Devil Wears Prada (2006). Maar hij speelt ook regelmatig in kleine, onafhankelijke films zoals het beursdrama Margin Call (2011).

Tucci is ook regisseur, onder meer van de Amerikaanse remake van Theo van Goghs Blind Date. Begin volgend jaar gaat een lang gekoesterde wens van hem in vervulling: dan gaat hij een film draaien over zijn favoriete kunstenaar, Alberto Giacometti. (Tucci: „Waarom hij? Omdat hij een genie was! Ik ben door hem geobsedeerd.”)

Een nieuwe generatie leerde Tucci kennen als de bizarre spelleider Caesar Flickerman in de fantasyreeks The Hunger Games. Tucci: „Ik heb dochters in de leeftijdsgroep die helemaal gek is van The Hunger Games. Als hun klasgenoten mij zien, raken ze helemaal van slag: daar heb je Caesar Flickerman. Dan zie ik het gezicht van mijn dochters alweer betrekken: oh nee hè, daar gaan we weer.”

Voor zijn rol in Spotlight moest hij zich grondig verdiepen in het grootschalige misbruik dat plaatsvond in de Rooms-Katholieke Kerk. Tucci: „Dat was zwaar, zeker omdat je weet dat het misbruik op zo’n grote schaal en zo systematisch plaatsvond. Ik kan me het moment herinneren dat het verhaal naar buiten kwam over het misbruik in de Kerk in Boston. Niemand was daar echt verbaasd over. Iedereen wist dat er dergelijke zaken speelden. Er heerste een cultuur van zwijgen en wegkijken. Dat is het meest afgrijselijke aan deze hele zaak.”

U speelt in de film een zonderlinge man. Uw personage zegt ook dat er vaak een buitenstaander nodig is om bepaalde misstanden te zien.

„Wat zich vlak onder je neus afspeelt, zie je soms juist niet. Dat vind ik een van de meest verbijsterende kanten van dit verhaal.”

Als acteur bent u een specialist in buitenstaanders. U speelt zelden iemand die opgaat in zijn omgeving.

„Is dat echt zo? Dat is eigenlijk best triest. Misschien word ik daarom nooit uitgenodigd voor feestjes. Buitenstaanders zijn vaak interessant om te spelen, dat is waar. Maar iemand die helemaal verdwijnt in zijn omgeving kan ook heel boeiend zijn. Dat hangt helemaal af van hoe het verhaal wordt verteld.”

Ligt een film over misbruik in de Rooms-Katholieke Kerk gevoelig in de Italiaans-Amerikaanse gemeenschap?

„Ongetwijfeld. Zelf ben ik niet gelovig. Een deel van de Italiaans-Amerikanen zal niet blij zijn met de film. Dat geldt niet alleen voor hen, maar voor katholieken in het algemeen. Toen het misbruikschandaal tien jaar geleden losbarstte, zag ik een auto rijden met een bumpersticker: ‘Defend our priests’. Verdedig onze priesters? Hallo? Tegen wat? Zulke mensen zien juist de priesters als slachtoffers. Daar kan ik met mijn hoofd niet bij.”

Heeft het voor u extra betekenis dat de film in première gaat op een festival in Italië, in het centrum van de katholieke wereld?

„Dat vind ik heel goed. Maar ik wil daar ook weer niet te veel nadruk op leggen. Het katholieke geloof heeft zich over de hele wereld verspreid en het verraad aan de echte normen en waarden van het katholicisme heeft ook over de hele wereld plaatsgevonden. Echte katholieke waarden zijn prachtig, daar is helemaal niets mis mee. Maar juist daarom is de corrumpering ervan zo dodelijk.”

Geeft een geëngageerde film als ‘Spotlight’ u meer bevrediging dan grote Hollywoodspektakels zoals ‘The Hunger Games’?

„Dat is een ander soort bevrediging. Ik beleef veel plezier aan het maken van een film als The Hunger Games. Ik denk ook dat zulke films kinderen aan het denken kunnen zetten. The Hunger Games gaat eigenlijk over politieke en maatschappelijke onderdrukking, en de verschillende vormen die repressie kan aannemen. De films spelen zich af in een fantasiewereld, maar die wereld staat ook weer niet zo ver af van wat er in de werkelijkheid gebeurt. Dat kan kinderen hopelijk aan het denken zetten.

„Maar om een kleine film over een serieus onderwerp zoals Spotlight van de grond te tillen, om alleen al het geld bij elkaar te krijgen, is zeker niet eenvoudig. Als dat dan toch lukt, en de film toch kan worden gemaakt, is dat heel bevredigend. Films zoals deze moeten echt worden gemaakt.”

    • Peter de Bruijn