‘Wie dagelijks light frisdrank drinkt, ontwikkelt drie keer zoveel vet’

Dat hebben wetenschappers vastgesteld, stond vorige week in onder meer nrc.next.

De aanleiding

Frisdrank raakt steeds meer in het nauw. Europese cardiologen hebben na hun laatste congres zowel frisdranken met suiker als de lightversies in de ban gedaan. De reden: de koolzuurhoudende dranken zijn volgens de European Society of Cardiology aantoonbaar een oorzaak van onder meer hartaandoeningen.

Eerder stelden diëtisten al vast dat de lightversie van frisdranken „een ware belasting is voor de taille”, vermeldt het bericht in deze krant. „Wie ze dagelijks consumeert, ontwikkelt drie keer zoveel vet als degenen die het drankje laten staan, zo stelden de diëtisten.”

Waar is het op gebaseerd?

Het onderzoek dat het verband legt tussen het drinken van light frisdrank en de toename van buikvet is van het University of Texas Health Science Center, in San Antonio. Gedurende tien jaar werden van 466 mensen boven de 65 jaar dieet-, sport- en andere gewoonten bijgehouden.

De uitkomst: de tailleomvang van wie elke dag light frisdrank dronk, was meer toegenomen dan bij wie helemaal geen frisdrank consumeerde. De wetenschappers stellen dat uitgebreider onderzoek nodig is, met meer deelnemers en meer variabelen. Die toevoeging haalde de meeste media niet.

En, klopt het?

Een typisch voorbeeld van een schijnverband, zegt Jaap Seidell, hoogleraar voeding en gezondheid (VU). „Het bedoelde onderzoek is observationeel. Het blijkt dat te zware mensen ter vervanging van suiker meer zoetstoffen in dranken gebruiken dan dunne mensen. Dat zegt niets over oorzaak en gevolg. Het is waarschijnlijker dat mensen met overgewicht juist vaker voor zoetstoffen kiezen om te kunnen afvallen.”

Ook Fred Brouns, hoogleraar voedingsinnovatie (Universiteit Maastricht), spreekt van omgekeerde causaliteit. „Als mensen met overgewicht wordt aangeraden lightversies of water te drinken, doen velen dat ook. Kijk je naar wat mensen met overgewicht drinken, dan vind je natuurlijk een relatie tussen deze variabelen.”

Seidell en Brouns wijzen erop dat direct vergelijkend onderzoek laat zien dat het drinken van lightvarianten leidt tot minder energie-inname en minder gewichtstoename.

Het Voedingscentrum wijst erop dat de relatie tussen lightproducten en overgewicht hebben of krijgen tot nu toe alleen is gelegd in observationele studies. „De verklaring hiervoor is mogelijk dat deze groep mensen lightproducten gebruiken omdat ze zich bewust zijn van hun overgewicht, maar toch nog te veel eten”, zegt een woordvoerder. „Meer onderzoek is nodig om zeker te weten dat dit de verklaring is.”

De in media vaak gebezigde theorie dat zoetstoffen dik maken is vermoedelijk zo’n tien jaar geleden ontstaan, en sloot aan bij het wantrouwen tegen ‘chemische’ zoetstoffen, zegt Martijn Katan, emeritus hoogleraar voedingsleer (VU). „Voorstanders van de theorie baseren zich op epidemiologisch onderzoek, nogal kunstmatig onderzoek bij proefdieren en onderzoek bij mensen naar bijvoorbeeld hersenactiviteit of allerlei stoffen in het bloed. De laatste twee typen zijn ongeschikt om uit te maken of mensen ergens dik van worden.”

Katan noemt als enige bewezen nadeel van light dat het – net als suikerhoudende dranken – het tandglazuur aantast. „Dat komt doordat dranken altijd zuur bevatten, voor de smaak. Maar de bewijzen dat je dik wordt van light zijn uiterst dunnetjes.”

Conclusie

Amerikaanse onderzoekers vermoeden een verband tussen de lightvarianten van frisdrank en gewichtstoename. Zij vinden wel dat meer onderzoek nodig is. Er is een samenhang, maar het is niet per se een kwestie van oorzaak-en-gevolg. We beoordelen de stelling als ongefundeerd.

    • Michiel Dekker