Steun voor ‘troetelmissie’ in Mali

Morgen praat de Kamer over de Nederlandse missie in Mali. Eindelijk een voorbeeldmissie voor politiek én defensie.

Minister van Buitenlandse Zaken Bert Koenders bezoekt het VN-kamp Castor in het Malinese Gao.

„Een vorm van verlicht eigenbelang.” Zo noemt minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken, PvdA) de aanwezigheid van 450 Nederlandse militairen in het Afrikaanse Mali, die daar deel uitmaken van de VN-vredesmacht Minusma. Hij zit in het vliegtuig op weg van Luxemburg naar de Malinese hoofdstad Bamako. In Luxemburg heeft hij deze zaterdagochtend uitvoerig met zijn Europese collega’s gesproken over de grote vluchtelingenstromen waarmee Europa sinds enkele weken te maken heeft.

Het is een opdracht aan allereerst de Europese justitieministers de stroom nog enigszins in goede banen te leiden. Aan de ministers van Buitenlandse Zaken de taak iets te doen aan de oorzaken van die vluchtelingenstroom. Zoals in Mali, waar als gevolg van de strijd tussen regeringstroepen en verschillende rebellengroepen mensensmokkelaars zonder veel problemen migranten naar Noord-Afrika en Europa kunnen loodsen.

„Stabiliteit in de regio kan bijdragen aan het tegengaan van illegale migratie en mensensmokkel”, zegt Koenders. Vandaar de relatie met de actuele situatie aan de Europese grenzen, die hem „door merg en been gaat”.

Koenders bezoekt in Mali de Nederlandse troepen, vlak voor het Kamerdebat van morgen over het kabinetsvoorstel om de in 2014 begonnen Nederlandse bijdrage aan de missie te verlengen tot eind 2016.

Nu al is duidelijk dat het kabinet kan rekenen op een ruime meerderheid. Tegen zijn alleen PVV, SP, de Partij voor de Dieren en de Groep Bontes/Van Klaveren, samen goed voor 31 van de 150 zetels.

Het is wel eens anders gelopen met het verlengen van Nederlandse militaire missies. Koenders weet dat als geen ander. Hij was in 2010 als minister voor Ontwikkelingssamenwerking direct betrokken bij het besluit om de uitzending van militairen naar Afghanistan niet nog eens te verlengen. De PvdA wilde weg, het CDA wilde blijven. Het leidde tot de val van het kabinet-Balkenende/Bos.

Bij de onder VN-vlag uitgevoerde missie in Mali voelt de PvdA zich beter thuis. Het werk in Afrika wordt beschouwd als hulp die uiteindelijk de bevolking ten goede komt. De door de NAVO geleide operatie in Afghanistan beschouwden veel PvdA’ers toch vooral als een verlengstuk van de Amerikaanse oorlog tegen terrorisme.

Een andere oorzaak van de politieke rust rond het verlengingsbesluit is dat de Nederlandse bijdrage tot nu toe zonder veel incidenten of problemen is verlopen. In maart van dit jaar vielen de twee eerste Nederlandse slachtoffers, toen hun Apache-helikopter door een technisch mankement verongelukte.

Dat de missie niet zonder risico is, bewijzen de cijfers van de VN. Sinds de operatie in 2013 begon, zijn 56 slachtoffers gevallen. Tijdens zijn bezoek aan de troepen in Gao, afgelopen zondag, sprak Koenders dan ook zijn waardering uit voor het „belangrijke werk” dat de militairen „onder moeilijke omstandigheden” verrichten. Koenders was hoofd van de VN-missie in Mali tot zijn benoeming als minister, eind vorig jaar.

Het grootste probleem op het kamp van de militairen is de snelle slijtage van het materieel. De afgelopen maanden zijn nieuwe reserveonderdelen uit Nederland overgebracht, wat ten koste gaat van de inzetbaarheid van troepen in eigen land.

De belangrijkste taak van de Nederlanders in Mali bestaat uit het vergaren van inlichtingen ten behoeve van alle deelnemers aan de VN-missie. Special forces trekken hiervoor diep het noorden van Mali in. Het is een niche waarover weinig details worden prijsgegeven. Slechts de vele zendmasten die boven het kamp uitsteken verraden dat er iets bijzonders gebeurt. Het belang voor Defensie is dat met deze werkzaamheden het belang van de krijgsmacht kan worden getoond. Vandaar de graagte om mee te doen.

Tot eind volgend jaar zit Nederland in Mali. Nu al is duidelijk dat de VN langer zullen blijven. Of dit ook voor Nederland geldt, is nog onduidelijk. Een militaire uitzending op dit niveau vergt veel van mensen en materieel. Vandaar dat Nederland al onderzoekt of in de loop van 2016 taken kunnen worden overgedragen aan andere landen. Of het echt gebeurt? Voorlopig is Mali zowel voor de politiek als de militairen een troetelmissie.

    • Mark Kranenburg