Steengoeie onzin, dat is typisch de Fringe

Julie Solberg herstelt de sekseverhoudingen in het voordeel van de man, in de voorstelling His Own Room. Foto Fringe/ Polle B. Willemsen

Nergens in het theater kom je voor zulke bizarre verrassingen te staan als op het Amsterdam Fringe Festival, het stoute zusje van het Theaterfestival dat gelijktijdig plaatsvindt. In elf dagen tijd zijn 80 kleine voorstellingen te zien op veertig onverwachte locaties in de stad: het Veronicaschip, Club Up, Akhnaton, de Melkweg of de Roode Bioscoop. Samen bestrijken ze zo’n beetje elk podiumkunstgenre, en veel Fringe-artiesten vinden eigenhandig nog wat nieuwe genres uit, zoals ‘stand up tragedy’ of ‘semidocumentairlocatieconfettiverteltheater.’ Artistiek waaiert de Fringe opzettelijk van kolder tot kunst, en van top tot trash. Indrukwekkend is het aantal producties dat die uitersten in één voorstelling weet te verenigen.

Performers Erika Cederqvist en Julie Solberg komen een heel eind, met hun voorstelling His Own Room, waarin een zoete Oibibio-groepshealingsessie ontaardt in een geile jongenskamerfantasie. De Zweedse Cederqvist en Noorse Solberg, die elkaar kennen van de mimeopleiding in Amsterdam, verwelkomen het publiek in een pastelkleurig beschilderde cirkel. Ze dragen witte badpakken met daarover een broek of rokje – sexy doch comfortabele yogakledij. Alles is zacht, lief en uitnodigend; de hardnekkig glimlachende meisjes vlechten elkaars haar en masseren elkaars voeten. Het is ze vooral om de mannen te doen, verklaren ze vooraf. De man heeft het maar moeilijk, met al dat emancipatoir gelijkheidsstreven. Vandaag gaan zij de verhouding tussen de seksen in zijn voordeel herstellen.

En dat zullen we weten. De twee kirren, koeren, blozen en kreunen voluit, in een constante confrontatie met het publiek, zo direct en dicht op de huid dat ontsnappen onmogelijk is. En natuurlijk blijft het daar niet bij, de benen gaan wijd, de badpakken uit; uiteindelijk hupst en kronkelt Cederqvist poedelnaakt langs de mannen op de eerste rij, woest giechelend en grommend: „Hihi! Don’t touch me!”

Zeer succesvol imiteert het duo de kokette internetpornovrouw, in wezen kuis en maagdelijk, maar geil ondanks zichzelf: als jij langskomt kan ze zich simpelweg niet inhouden. His Own Room is ontregelend en ongemakkelijk – vermoedelijk vooral voor het mannelijk publiek, maar dankzij de charme en de humor van het duo toch ook steeds innemend en geestig.

Thematisch voegt His Own Room zich naadloos in het breedst gedragen onderwerp op het festival: het moderne (online) leven en hoe daarmee om te gaan – een logische preoccupatie van de makers, veelal tussen de twintig en dertig. Ook regisseur Marijke de Kerf analyseert haar leeftijdsgenoten in A Tony Award Winning Performance. De Kerf bedacht een geestige gameshow, ‘Ultimate Life’, waarin de kandidaten – ontevreden, onsuccesvol – een levensmake-over krijgen: optimaliseer je talent! Haal het beste uit jezelf! Helaas raakt dit sterke uitgangspunt onderweg bedolven onder een teveel aan vormideetjes, en bleef het spel (bij de allereerste voorstelling maandag), wat statisch en stram. Het ironische musicalslot, waarin de deelnemers hun nieuwe levensvervulling lijken te hebben gevonden, is wel weer raak.

Een ander leven, dat wil actrice/theatermaker Hiske Eriks ook. In Was het leven maar een kostuumdrama houdt een vrouw een hilarische spreekbeurt over historische kostuumfilms. Tijdens een geestige analyse van het genre, waarin Eriks sleutelscènes heerlijk vet naspeelt, dringt gaandeweg de tragiek van haar personage zich op. Deze vrouw gaat zo op in haar obsessie met kostuumfilmromantiek, dat het echte leven onherroepelijk aan haar voorbij gaat. Eriks toont een droevige paradox: het verlangen naar een volmaakt leven en volmaakte liefde is een vlucht van de faalangstige. Maar hoe sterker de invloed van de fictie op het zelfbeeld, hoe ongeschikter die zichzelf voor echte liefde acht.

Die herkenbare neiging ontstijgt natuurlijk ver dit kleine voorbeeld. En zonder er ook maar één woord aan te wijden, wordt de kostuumfilm bij Eriks zo óók een slimme metafoor voor Facebook, Instagram en soortgelijke bedrieglijke, zelfbeeldbedreigende online-fictie. Knap.

Gekke outsider in dit rijtje, en zo hoort het natuurlijk, is Malibu Beach Fantasy, door de makers ‘freak absurdist installation theatre’ gedoopt. Een creepy grijnzende Barbie en Ken op het strand, pratend plastic speelgoed en een litertje nepbloed, en daar is eigenlijk zo’n beetje alles mee gezegd. Onzin, natuurlijk, maar wel steengoeie onzin – ook dat is typisch de Fringe.