PvdA rommelt liever in rust verder

Naar buiten toe zijn de rijen voorlopig gesloten, maar binnen de PvdA blijft kritiek op de partijleider sluimeren.

„Pffffff.” Een bondig sms’je van een PvdA-ingewijde zegt eigenlijk alles: we hebben er weer een klassiek rommeltje van gemaakt.

Gisteren uitte partijprominent Felix Rottenberg onbarmhartige kritiek op politiek leider Diederik Samsom. In een interview met het weekblad Vrij Nederland, samen met SP’er Jan Marijnissen, noemde hij Samsom „de bedrijfsleider van het kabinet” en zei hij liever vicepremier Lodewijk Asscher als lijsttrekker te zien. Rottenberg is voorzitter van de commissie die de PvdA-kandidaten – inclusief de lijsttrekker – selecteert voor de volgende Tweede Kamerverkiezingen.

Een slechter moment voor deze uitspraken is amper denkbaar. Een week voor Prinsjesdag, net nu het kabinet op het punt staat een jubelbegroting te presenteren en de PvdA geoogst heeft op een aantal belangrijke dossiers – vluchtelingen, kinderopvang, vermogensbelasting – breekt er intern gedoe uit. Weg positieve stemming.

Tijdens het wekelijkse beraad heeft de PvdA-fractie er natuurlijk over gesproken. Maar heel lang duurde het niet, zeggen aanwezige Kamerleden. Samsom wilde het liefst zo snel mogelijk verder met zaken die écht belangrijk zijn: de vluchtelingencrisis, de nieuwe ambtenaren-CAO. Dat was ook de enige reactie die hij naderhand aan journalisten gaf.

In de vergadering waren veel PvdA’ers verontwaardigd over Rottenbergs publieke schrobbering. Een aantal stelde ook hardop de vraag of Rottenberg nog kon aanblijven als voorzitter van zijn commissie. Niet helemaal verrassend: onder Tweede Kamerleden bestaat nervositeit over Rottenberg, die is aangesteld om stevig de bezem door de fractie te halen.

Maar er waren er ook een paar die zeiden: Rottenberg verwoordt precies de gevoelens van de achterban. Die vindt dat Samsom té verbonden is met dit ongeliefde kabinet. Met hem opnieuw als lijsttrekker komt er een electorale ramp, zo vrezen ze. Met dit interview heeft Rottenberg een signaal afgegeven: uw zorgen zijn gehoord.

Naar buiten toe zijn de rijen voorlopig gesloten. Tweede Kamerfractie en partijtop scharen zich achter Samsom. Partijvoorzitter Hans Spekman noemde de uitspraken „stom en fout”. Maar Rottenberg mag wel aanblijven als voorzitter van de selectiecommissie. Hem wegsturen zou alleen maar méér heibel veroorzaken. En bij de PvdA willen ze dat het zo snel mogelijk weer rustig wordt.

Interessant is de rol die het rapport Van Waarde speelt in de leiderschapsperikelen bij de PvdA. Dat partijdocument uit 2014 bepleit een linksere koers en meer gemeenschapszin voor de PvdA. Spekman en Rottenberg zijn er enthousiast over, net als Asscher. Maar Samsom heeft binnenskamers altijd afstand gehouden tot Van Waarde: te weinig vernieuwend, en slecht te verenigen met de compromissen van deze coalitie.

Al meer dan een jaar werkt het wetenschappelijk bureau aan een project om Van Waarde in de praktijk te brengen: PvdA’ers gaan de ingrijpende hervormingen van dit kabinet lokaal in de gaten houden en misstanden melden aan de Kamerfractie. Extra controle voor de eigen bewindslieden dus. Alles wijst er op dat Samsom hier ongelukkig mee is.

De start van het project werd herhaaldelijk uitgesteld. Als het toch van start gaat, zegt dat iets over verschuivende verhoudingen in de partijtop.

    • Thijs Niemantsverdriet