Phillips: klein veilinghuis, grote ambities

Veilinghuis Phillips heeft flinke ambities. Jean Paul Engelen is een van de vier oud-Christie’s-werknemer die het Russische bedrijf daarbij gaat helpen.

Jean Paul Engelen, het nieuwe hoofd hedendaags kunst bij veilinghuis Phillips. Foto Anton Corbijn

Het is alsof een handvol leden van het Concertgebouworkest overstapt naar het Gelders Orkest. Vier prominente kunstmarktexperts met een Christie’s verleden zijn in dienst getreden van Phillips, een klein veilinghuis met grote ambities.

Een van hen is Jean Paul Engelen, een 45-jarige Nederlander die zestien jaar bij Christie’s werkte, totdat hij vijf jaar geleden in dienst trad bij de Qatar Museums Authority. Reed hij vorige maand nog in een fourwheeldrive door de woestijn naar kantoor, sinds vorige week reist hij ’s morgens met de metro naar het hoofdkantoor van Phillips op Park Avenue in New York.

Gelijktijdig met zijn benoeming maakte Phillips bekend dat de Fransman Hugues Joffre, tot voor kort directeur internationale zaken bij Christie’s in Londen, de afdeling twintigste-eeuwse kunst gaat leiden. Phillips bevestigde daarmee het gerucht dat Baer Faxt, de roddelnieuwsbrief van de internationale kunstwereld, een maand geleden al verspreidde. Ook horlogespecialist Sam Hines, tweede man bij Christie’s Londen, koos onlangs voor Phillips. Hij gaat leiding geven aan de nieuwe afdeling horloges.

Verantwoordelijk voor de opmerkelijke transfers is de vorig jaar aangetreden Britse CEO Edward Dolman, die 28 jaar bij Christie’s werkte in allerlei topfuncties, voor hij, net als Engelen, een paar jaar in Qatar ging werken. En volgens Baer Faxt is Dolman nog niet uitgevist in de Christie’s-vijver, want ook Robert Manley, de tweede man voor naoorlogse kunst bij Christie’s in New York, zou voor Phillips hebben gekozen. Engelen: „Toen Ed mij benaderde zei hij: ‘Let’s get the band back together.’ De oude camaraderie komt weer bij elkaar.”

Zijn nieuwe werkgever heeft grootse plannen, zegt Engelen vanuit New York. Het van oorsprong Britse veilinghuis, sinds 2008 in handen van de Russische Mercury Group, blonk de afgelopen jaren vooral uit op gebied van fotografie, design en hedendaagse schilderkunst – het veilde zelfs doeken die nat uit het atelier kwamen.

Een groter marktaandeel realiseren, dat is de opdracht, zegt Engelen. Niet door méér veilingen te organiseren, maar juist door een selectiever, kwalitatief hoogwaardiger aanbod te presenteren. Een deel van de Warhols en Richters die tot voor kort als vanzelfsprekend bij de concurrentie werden geveild, moet voortaan dus door Phillips worden aangeboden.

Het veilinghuis slaat ook de vleugels uit. Het heeft in Hongkong een vestiging geopend, waar op 1 december wordt afgetrapt met een horlogeveiling. Vanaf volgend jaar kunnen de 157 miljoen eBay-gebruikers ook mee bieden op de veilingen van hedendaagse kunst. En Engelen moet een kwaliteitsimpuls geven aan de verkooptentoonstellingen met werk van hedendaagse kunstenaars, die Phillips in Londen en New York houdt.

Door ook als kunsthandel te opereren, sluit Phillips aan bij een marktbeweging, zegt Engelen: „De lijnen tussen musea, galeries en veilinghuizen vervagen steeds meer. Kunstenaars als Richard Serra en Jeff Koons binden zich niet langer aan één galerie.”

Sotheby’s en Christie’s benaderden Engelen recent ook voor een baan. Niet vreemd, want in de kunstwereld lopen weinig mensen rond met een vergelijkbaar netwerk. Op de afdeling private sales bij Christie’s leerde hij vele grote verzamelaars kennen. En in Qatar beleefde hij de afgelopen jaren „het avontuur van zijn leven”. Zijn baas, sjeika Al-Mayassa, werd twee jaar geleden door het Britse tijdschrift Art Review uitgeroepen tot de machtigste persoon in de kunstwereld. Als directeur van het publieke kunstprogramma van het Golfstaatje organiseerde Engelen tentoonstellingen met coryfeeën als Damien Hirst en Takashi Murakami. Daarnaast initieerde hij zo’n veertig installaties en beeldengroepen in het Golfstaatje, sommige zo groot dat ze tientallen miljoenen moeten hebben gekost.

Qatar was een even leerrijke als inspannende periode die hij omwille van zijn gezin heeft afgesloten. Waarom hij voor Phillips koos? Engelen: „Na Qatar wilde ik weer de vrijheid om iets op te zetten. Die kans is hier aanwezig, bij de grote concurrenten niet.”

Hij verwacht straks veel op pad te zijn, voor gesprekken met verzamelaars. Hoe hij hen gaat verleiden voor Phillips te kiezen? „Door meer aandacht te geven, en misschien ook iets betere voorwaarden”, antwoordt Engelen. „Christie’s en Sotheby’s veilen soms duizend schilderijen in een week, het zijn groothandelaren geworden. Bij dat massale moeten wij weg blijven.”

De grote concurrenten bieden in de voor hen minder belangrijke dagveilingen soms „superschilderijen” aan, zegt Engelen. Die doeken, in de categorie tot 20 miljoen dollar, zou hij in de avondveilingen bij Phillips meer aandacht kunnen geven. Met een lach: „Vertrouwen winnen, daar draait het op de kunstmarkt steeds meer om. De enige manier om dat voor elkaar te krijgen is met de juiste mensen.”

Volgend voorjaar zullen de eerste resultaten van de nieuwe koers zichtbaar worden, verwacht Engelen. „Maar we moeten wel realistisch blijven. Phillips gaat geen veilingen van 700 miljoen dollar organiseren.”

    • Arjen Ribbens