Paus versoepelt regels voor ontbinding kerkelijk huwelijk

Opnieuw heeft Franciscus zonder de kerkelijke leer te veranderen de toepassing ervan versoepeld.

Paus Franciscus zondag in Rome Foto Filippo Monteforte, AFP

In een ingrijpende breuk met de eeuwenlange praktijk heeft paus Franciscus het gisteren eenvoudiger en goedkoper gemaakt om een kerkelijk huwelijk ongeldig te verklaren.

Katholieken die voor de kerk willen hertrouwen, moeten daarvoor een officiële kerkelijke verklaring hebben dat hun eerdere huwelijk niet langer geldig is. Dat was vaak een tijdrovend proces. Er kwamen twee kerkelijke tribunalen aan te pas, en met name in armere landen was niet altijd een bevoegd kerkelijk tribunaal op redelijke afstand aanwezig. Voortaan mag een lokale bisschop uitspraak doen, of hij mag de zaak delegeren aan een bevoegde priester met twee assistenten.

Bovendien is de procedure voortaan gratis. In het verleden kon het duizenden euro's kosten om een huwelijk ongeldig te laten verklaren, en duurde de procedure vaak jaren. Nu moet er binnen 45 dagen een uitspraak zijn. Als een van de twee huwelijkspartners in beroep wil gaan, hoeft dat niet meer in Rome te zijn, maar kan dat ook bij het betrokken aartsbisdom.

De nieuwe regels passen in het streven van de paus meer bevoegdheden te geven aan lokale kerkleiders. Het typeert ook zijn strategie ten aanzien van een aantal morele kwesties. De kerkelijke leer verandert niet, maar de manier waarop die wordt toegepast wel. Zo bepaalde Franciscus onlangs dat een priester ter gelegenheid van het Heilig Jaar dat in december begint, de absolutie kan geven aan een vrouw die een abortus heeft gehad.

Met zijn besluit neemt de paus bovendien de angel uit een belangrijk discussiepunt op de synode over het gezin die in oktober wordt gehouden. In de voorbereidende vergadering hiervoor ging vorig jaar veel tijd verloren aan de verbeten discussie of gescheiden mensen ter communie mochten gaan. Die wordt irrelevant als hun huwelijk ongeldig is verklaard – omdat een huwelijk volgens de katholieke leer een sacrament is dat niet ongedaan kan worden gemaakt, wordt een huwelijk ongeldig verklaard, niet ontbonden.

Franciscus heeft eerder gezegd dat hij op de synode niet zozeer wil praten over de fijnere punten van het kerkelijk recht, maar over de uitdagingen waarvoor gelovige gezinnen staan.

    • Marc Leijendekker