‘Hoe vrijer ik me voel, hoe meer lol ik kan maken’

De Indiaas-Amerikaanse regisseur gold ooit als ‘de nieuwe Steven Spielberg’, maar grote seriefilms weigerde hij te maken. „Mijn instinct zegt me dat ik kleiner moet denken.”

In The Visit gaanBecca (Olivia DeJonge) enTyler (Ed Oxenbould) bij hun grootouders Nana (Deanna Dunagan) en Pop Pop (Peter McRobbie) logeren, maar hun bezoek verandert in een nachtmerrie.

De video getiteld How To Make an M. Night Shyamalan Film In 5 Minutes or Less? is honderdduizenden keren bekeken op YouTube. Een beroemde acteur in de hoofdrol? – check. Een intelligent kind? – check. Een onverwachte plotwending op het eind? – check. De kenmerken die er vijftien jaar geleden voor zorgden dat de naam van regisseur M. Night Shyamalan (45) boven een filmtitel garant stond voor volle zalen, zijn inmiddels reden voor bioscoopgangers om weg te blijven als hij op de poster prijkt.

Er zijn maar weinig moderne filmmakers die zo veel kritiek te verduren kregen als de Indiaas-Amerikaanse Shyamalan, de eens veelbelovende regisseur van kaskrakers als The Sixth Sense (1999, 6 Oscarnominaties), Unbreakable (2000) en Signs (2002). Na het grote succes van wat ooit ‘de nieuwe Steven Spielberg’ moest worden, ging het snel bergafwaarts met de filmmaker, wiens vijf volgende films stuk voor stuk werden neergesabeld door filmcritici.

Aanstekelijk enthousiasme

Komt hij nu toch met een plotwending in zijn eigen horrorcarrière? Het aanstekelijke enthousiasme waarmee de regisseur in een hotel in New York praat over zijn nieuwe, kleine, low-budget, thriller The Visit doet vermoeden van wel. Het is een film die hij zelf financierde en buiten de grote studio’s om opnam in een oude boerderij op dertig minuten van zijn eigen huis in Pennsylvania. „Ik realiseerde me dat ik iets moest doen wat me zelf beangstigde”, legt de regisseur uit. „Dat was het maken van een kleine film met weinig budget. Ik ben wakker geworden. Door de beperkte middelen die ik had bleef de kern van het film maken over: verhalen vertellen.”

The Visit verhaalt over een logeerpartijtje van een broer en zus bij hun grootouders dat uitmondt in een nachtmerrie. De kinderen filmen het bezoek aan de verwarde opa (Peter McRobbie) en oma (Deanna Dunagan) om er een documentaire over hun familie van te maken en leggen zodoende het drama onbedoeld vast. In de filmambities van de jonge tienerzus herkent Shyamalan zijn eigen transformatie als regisseur: „Eerst probeert ze iets te maken wat esthetisch perfect is, maar later realiseert ze zich dat ze ook wat losser te werk kan gaan en lol moet hebben.”

Dit laatste lukte de regisseur zelf ook door een oude leegstaande boerderij op de kop te tikken die diende als set. „Dat was geweldig! Ik zat in mijn eentje in dat lege huis, en voelde de hartslag van de film. Ik zag de trap en beeldde me in hoe de grootmoeder daar af zou dwalen.”

Het huis inspireerde Shyamalan om anders te werk te gaan dan bij zijn voorgaande films: „Alle repetities deden we in de boerderij zelf en dit keer zat ik aan het einde van iedere draaidag samen met de editor al een deel van het materiaal te bekijken en monteren. Zo zag ik alles wat ik fout had gedaan die dag. Omdat het hele huis voortdurend klaar en ingericht was om in te filmen, probeerde ik soms de volgende dag bijvoorbeeld nog snel een keer te filmen in de keuken, die alleen nog maar belicht hoefde te worden.”

Steven Spielberg

„Ik ben bang om ouder te worden”, reflecteert Shyamalan over het centraal stellen van kinderen in de film. „Als tiener kom je op een punt waar je ophoudt te geloven in meer. Je begint je te realiseren dat dit de wereld is. Het verdrietige van opgroeien is dat er geen onbekende dingen meer zijn. Daar wil ik tegen vechten. Ik wil blijven geloven en alle mogelijkheden heruitvinden. Dat is een manier om hoop te houden.”

Die hoop had hij ook toen hij pas dertien was en zijn idool Steven Spielberg probeerde te bereiken. De jonge fan liet zijn moeder bellen die moest doen alsof ze zijn assistent was. Het trucje werkte niet. Jaren later, toen Shyamalan zich had bewezen als veelbelovend filmmaker, zou dezelfde Spielberg hem voordragen als regisseur voor de Harry Potter-films. Hij sloeg het aanbod drie keer af, net als onder andere de Spider-Man- en Badman-films in respectievelijk 2000 en 2002. „Achteraf denk ik dat dat was uit angst. Maar mijn instinct zegt me ook dat ik kleiner moet denken. Minimalisme trekt me enorm, omdat het publiek dan echt deel moet nemen om het werk af te maken.”

Rouwig is de regisseur niet om zijn besluit deze grote films af te slaan. „In deze kleinere minimalistische stijl van The Visit voel ik me vrij. En hoe vrijer ik me voel, des te meer lol ik heb tijdens het maken van een film.” Shyamalan bedenkt zich dat hij ooit een boek las dat dat mooi illustreert. „Het ging over dat het obstakel de weg is”, herinnert hij zich. „Je probleem is meteen de oplossing. Door op de juiste manier om te gaan met je angsten en tekortkomingen zul je uiteindelijk als een feniks herrijzen uit je eigen as.”