Brieven

Zeespiegel lag toen lager

In zijn opiniestuk moedigt Herman Philipse de regering aan om stevige afspraken te maken omtrent CO2-reductie (27/8). Om dit kracht bij te zetten werd een foutief citaat uitgelicht, namelijk dat de zeespiegel 25 meter hoger lag gedurende het laatste interglaciaal (een warme periode zo’n 125.000 jaar geleden). Volgens de huidige inzichten stond de zeespiegel destijds ‘slechts’ 6 tot 9 meter boven het huidige niveau.

Dit doet echter geenszins afbreuk aan zijn boodschap dat drastische reducties van broeikasgasuitstoot nodig zijn om zeespiegelstijging op lange termijn te beperken. In klimaatdiscussies worden vaak projecties voor 2100 gemaakt, waarbij veronachtzaamd wordt dat de ijsmassa’s op Groenland en Antarctica dan niet plotseling stoppen met smelten. Als de politiek meent dat 1 m zeespiegelstijging in 2100 acceptabel is vanuit kustverdedigingsperspectief, laat men zich dan ook realiseren dat rekening moet worden gehouden met 3 meter stijging in 2300.

Glacioloog, Universiteit Utrecht

Ilja Pfeijffer

Blijf bij kern: landverhuizer

In Hij zoekt geluk. Of hij zoekt veiligheid. Maakt dat uit? (7/9) schrijft Ilja Pfeijffer een prachtig stuk. Hij vraagt zich af met welke term wij immigranten kunnen aanduiden. Alle mogelijkheden hebben een ‘bijsmaak’. Zouden we de term ‘landverhuizer’ eens kunnen afstoffen? Die is wat ouderwets, maar betekent exact wat we proberen uit te drukken: iemand die van het ene land naar het andere verhuist. Om welke reden ook.

Brigit van Loggem

Pfeijffer maakt het bont

In zijn bijdrage roept Pfeijffer allerhande vragen op die allang beantwoord zijn. Internationale verdragen zeggen wie vluchteling is en wie asielzoeker. Alle anderen zijn migranten. Het bontst maakt hij het waar hij beweert dat ‘illegalen’ zou betekenen dat die mensen wettelijk niet mogen bestaan en dat hun leven verboden zou zijn. De term ‘illegaal’ wil in dit verband uitsluitend zeggen dat iemands verblijf op een bepaalde plek in strijd is met de wetten die op plaats gelden. En wat zijn vraag aan het einde betreft: hij mag zich wel in Italië vestigen omdat hij als inwoner van de EU gewoon dat recht heeft, en niet-inwoners van de EU niet. Met warhoofdige en populistische bijdragen als deze schiet het debat niets op. Onbegrijpelijk dat dit in NRC kan staan.

O.L.E. Jongmans

Psychologisch onderzoek

Inzicht is zelfvernietigend

Dat het merendeel van psychologisch onderzoek niet repliceerbaar is, is heel logisch. Gedrag van mensen wijzigt in de tijd, mede onder invloed van wetenschappelijke publicaties. Het Hawthorne-experiment werd uitgevoerd in een fabriek even buiten Chicago. De onderzoekers wilden nagaan wat het effect zou zijn van verschillende niveaus van verlichting in de werkplaats op de arbeidsproductiviteit. De arbeidsters in die werkplaats werden betrokken in de opzet van het experiment, de onderzoekers spraken met de arbeidsters. Tot ieders verbazing steeg de arbeidsproductiviteit niet alleen bij verhoging van het lichtniveau, maar ook bij verlaging, ja zelfs in het schemerdonker was er nog een hogere productiviteit.

Het experiment bleek niet herhaalbaar omdat nieuwe groepen onmiddellijk de vraag stelden wie recht zou hebben op de productiviteitswinst uit die experimenten, iets wat de eerste groep uiteraard nog niet kon weten. Onderwijl heeft dat – overigens overgeïnterpreteerde – Hawthorne-experiment een enorme bijdrage geleverd aan de aandacht voor de rol van psychologie in de bedrijfsvoering. In de bedrijfskunde wordt al decennia onderzoek gedaan naar succesfactoren en dat lukt maar niet. Nogal wiedes, een succesmodel is gebaseerd op empirische waarnemingen, maar de manager die op basis daarvan handelt, wijzigt die empirie. In de bedrijfskunde is een succesvol wetenschappelijke inzicht zelfvernietigend. Afgezien van mogelijke fouten in de opzet en uitvoering, is de niet-repliceerbaarheid van gedragswetenschappelijk onderzoek ook te interpreteren als een teken van de vitale, zich ontwikkelende mens en de samenleving; gedragswetenschappen zijn geen natuurweteschappen. Het journalistieke hoofdcommentaar zegt meer over journalisten dan over wetenschappers.

Hans Strikwerda Hoogleraar bedrijfskunde Universiteit van Amsterdam

    • O.L.E. Jongmans
    • Hans Strikwerda
    • Michiel Helsen
    • Brigit van Loggem