Over de haag

Staatkundig geweten

Een initiatiefwet om de Grondwet te veranderen – ga er maar aan staan. De gekozen burgemeester, een correctief referendum, constitutionele toetsing, ze zijn er allemaal (nog) steeds niet. Maar dat weerhoudt Kees van der Staaij, het staatkundige geweten van de Tweede Kamer, er niet van ook een poging te doen. Vandaag debatteert de Kamer over het SGP-voorstel dat vereist dat het parlement voortaan niet met een gewone, maar met een tweederde meerderheid moet instemmen voordat verdragen van de Europese Unie in werking kunnen treden.

Uit de oude doos

Is dat SGP-voorstel radicaal nieuw, en lift het mee op toegenomen euroscepsis en het initiatief voor een referendum over het associatieverdrag tussen de EU en Oekraïne? Niet bepaald. Het initiatief van Van der Staaij dateert van 2006, maar kreeg toen niet genoeg steun. Nu heeft de SGP-leider „aanwijzingen” dat hij meer dan de helft van de Kamer mee heeft. SP, PVV en kleinere partijen waren al voor, maar nu hoopt hij ook op de VVD.

VVD-dissident doet mee

Waar Van der Staaij nog slagen om de arm houdt, is VVD-Kamerlid Joost Taverne inderdaad enthousiast over het voorstel. Ja, diezelfde Taverne die vorige maand als enige VVD’er tegen een nieuw Grieks steunpakket stemde. Nu zou hij wel op één lijn zitten met zijn fractie. Van der Staaij willigde zijn voorwaarde in dat de tweederde meerderheid alleen nodig is bij soevereiniteitsoverdracht áán de EU, „niet als we macht terug halen uit Brussel”.

Invoering nog ver weg

Wat hoopt de SGP precies te voorkomen? Verdragen zoals dat met Oekraïne waarover mogelijk een referendum komt? Van der Staaij: „Ik weet niet of dat zich ervoor leent: het gaat me echt om verdragen die over machtsoverdracht of uitbreiding van de unie gaan, niet om handelsverdragen.” Wordt zijn initiatiefwet dan dé manier om de macht van Brussel in te dammen? Waarschijnlijk niet. De grondwetswijziging vereist niet alleen een tweede lezing na verkiezingen, maar dan ook een tweederde meerderheid in beide Kamers. Die is er nog lang niet.

    • Emilie van Outeren