Ze willen het afgelopen jaar graag wegspelen

Vanavond, morgen, zaterdag en zondag treedt U2 op in Amsterdam. Het is een poging van de groep om zijn geloofwaardigheid op te krikken.

U2-zanger Bono, inmiddels flink blond, in Turin, vorige week. Foto Alessandro Di Marco/ANSA

Het was „een beetje grootheidswaanzin, een vleugje vrijgevigheid met een sprankje zelfpromotie”, verklaarde zanger Bono. De shockrelease die U2’s nieuwe album Songs of Innocence vorig jaar september zomaar bij een half miljard iTunes-gebruikers in 119 landen plaatste, was een stunt om „te voorkomen dat liedjes waarin de afgelopen jaren zoveel moeite was gestopt, niet gehoord zouden worden door het lawaai in de wereld.”

Maar wat mislukte die publiciteitstunt. Het moest lijken op een nobel gebaar, maar de ongevraagde ‘aankoop’ riep een ‘door de strot geduwd’ gevoel op. Bovendien bleek de band royaal betaald door Apple, dat een marketingcampagne aan deze lancering toevoegde van naar schatting 100 miljoen dollar. De vier bandleden van U2 hadden hun ziel nu echt aan het kapitalisme verkocht, vonden fans.

Met dit te grabbel gooien van U2’s dertiende album – waaraan zanger Bono, gitarist The Edge, bassist Adam Clayton en drummer Larry Mullen Jr. vijf jaar (!) hadden gesleuteld – liep het imago van de rockband een flinke deuk op. Blufpoker heeft zijn prijs. Want hoe geloofwaardig is de groep – bekend en fanatiek voorvechter van mensenrechten met geëngageerde popmuziek – nog? De knop om de nieuwe U2 weer te kunnen verwijderen van iTunes was zacht gezegd gênant.

U2’s album Songs of Innocence raakte ook in ander opzicht de verkeerde snaar. Want het bleek ook geen baanbrekend album te zijn in de oren van de internationale muziekcritici. Al was de focus als rockband hervonden, geen van de liedjes bleek echt memorabel. En dat is zuur voor de band die eigenlijk al een decennium geleden zijn laatste grote hit had.

En dan waren er persoonlijke ongemakken die dit slechte jaar kleurden. Zanger Bono had in New York, tijdens een tochtje in het Central Park, een fietsongeluk. Dat leverde h em diverse fracturen aan zijn hoofd, schouder en arm op. Op zijn website liet de 54-jarige zanger weten dat hij waarschijnlijk nooit meer gitaar kon spelen.

Ook pech had gitarist The Edge afgelopen mei in Vancouver, toen hij van het podium viel. Dat bleek mee te vallen („Ik viel over ‘the edge’”, zei hij op Instagram) maar het was geen lekkere aftrap van de tournee die een keerpunt moet zijn.

U2’s Innocence + Experience-tournee ging de afgelopen maanden door Noord-Amerika, met acht grote shows in New York als piek. Komende dinsdag, woensdag, zaterdag en zondag staat de groep in een uitverkochte Amsterdamse Ziggo Dome. Het tweede deel van de tournee beslaat Europa, van september tot november. U2 is weer op pad sinds de Vertigo-tour die liep van 2005 tot 2006.

Met veel energie storten de bandleden zich op shows waarmee ze zich willen revancheren voor dit erbarmelijke jaar. Dat eerherstel lijkt te lukken, al moet er hard gewerkt worden voor applaus. Inhoudelijk krijgt U2’s tour voorzichtig positieve respons in de media. Zo hebben de concerten volgens The New York Times ‘veel diepte’ en zijn de nieuwe liedjes live krachtiger. De shows, die uitverkocht zijn, richten zich ook sterk op het verleden. Alle aspecten van de Ierse band, van zijn activisme en filantropie, tot de innovatie en muzikale passie, worden belicht.

Afgelopen weekend, tijdens de eerste Europese stop in het Italiaanse Turijn, presenteerde de band zich in een modern toneelbeeld met twee podia ‘innocence’ en ‘experience’. Opvallend is de 30 meter lange LED-verlichte, zwevende kooi die een teleport is naar vroegere tijden. Zo wandelt een geblondeerde Bono tijdens het liedje Cedarwood Road op een catwalk tussen de schermen door animaties van zijn oude straat in het Noordwesten van Dublin. Hij zingt naar oude filmbeelden van zijn moeder. En hij bezingt als 18-jarige het meisje dat later zijn vrouw zou worden. Een geavanceerd geluidsysteem dat in de Europese arena’s in een grote ovaal is gehangen moet het beste intieme geluid opleveren.

Van zijn oude, humanitaire kant laat Bono zich volgens de recensies zien met zijn oproepen tot samenwerken in het vluchtelingenprobleem. Ook paste hij de tekst aan van de ruim dertig jaar oude hit Pride (in the Name of Love). Refererend aan het overleden driejarige Syrische jongetje Aylan Kurdi, wiens foto de hele wereld over ging, zong hij: „One boy washed up on an empty beach.”