Uitstel voor besluit over ontmanteling rechtbanken

De Raad voor de Rechtspraak in Den Haag. Foto ANP/Lex van Lieshout

De Raad voor de rechtspraak stelt het besluit over de ontmanteling van zeven rechtbanken uit tot 28 september. Eigenlijk zou er vandaag een beslissing volgen, maar vanwege “zorgen over de toegankelijkheid van rechtspraak” en “geuite kritiek op het gevolgde proces” wordt dat nu verplaatst.

De Raad zegt in een persbericht op de site de periode tot 28 september te willen gebruiken om in gesprek te gaan met de bestuurders van de gemeenten waar het aanbod van rechtszaken wordt verminderd. Het gaat om Alkmaar, Almelo, Assen, Dordrecht, Lelystad, Maastricht en Zutphen. Ook willen de Rechtspraakbestuurders gaan praten met de vakbonden. Wel blijven de uitgangspunten van het voorstel staan.

Stevige kritiek van alle kanten

Zowel gemeenten als de rechtersvakbond Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak (NVvR) hadden stevige kritiek geuit op het plan en eisten uitstel. De vakbond voor rechters en officieren van justitie wil een “fatsoenlijke consultatietijd”. Het proces ging volgens de bond “veel te snel”, terwijl de uitvoering ervan grote gevolgen zou hebben voor het functioneren van de rechtspraak.

De gemeenten schreven na de bekendmaking in een gezamenlijke verklaring dat ze slechts een week de tijd kregen om de nieuwe plannen te beoordelen en van commentaar te voorzien. Volgens de verklaring zou er te weinig mogelijkheid worden geboden om te overleggen.

Naast de vakbonden en de gemeenten kwamen ook de rechtbanken in opstand. Zo ging het personeel van de rechtbank in Almelo in staking en kwam de Overijsselse Orde van Advocaten in spoedvergadering bijeen. De president van de rechtbank Noord-Holland, Evert van der Molen, diende zijn ontslag in omdat hij zich niet kon vinden in het besluit om de rechtbanken te ontmantelen.

Wat moet er volgens het plan gebeuren?

In totaal zijn er in Nederland elf rechtbankarrondissementen, met in totaal 32 zogeheten zittingslocaties. Dat blijft dus zo, alleen de functie van zeven rechtbanken verandert. Daar worden voortaan kantonzaken behandeld en enkelvoudige veelvoorkomende bestuursrechtelijke zaken, veelvoorkomende strafrechtelijke zaken zonder gedetineerden en mogelijk veel voorkomende familierechtelijke zaken. Mensen die terecht staan in complexe strafzaken of partijen die betrokken zijn bij ingewikkelde civiel- of bestuursrechtelijke zaken kunnen er niet meer terecht en moeten verder reizen.

Ook op gebouwen wordt bespaard. Zo neemt het aantal werkplekken per fte af en zijn er in de toekomst in de zeven ontmantelde rechtbanken alleen nog maar flexplekken. De maatregelen zorgen voor een besparing, maar de rechtspraak kampt de komende jaren nog steeds met tekorten. Het eigen vermogen is tussen 2013 en 2015 teruggelopen van vijftig miljoen naar nul euro. Vanaf 2020 is er een tekort van 32 miljoen euro.

De rechtbanken die met rood zijn aangegeven worden ontmanteld:
rechtbanken2020

    • Sam de Voogt