Opinie

    • Menno Tamminga

Het bedrijfsleven is een fiets, kijk naar Gazelle

De muziektent waarin de mannen op de zwart-wit foto poseren is lang geleden gesloopt. Het plantsoentje zonder die tent is een paar maanden geleden op de schop genomen en ziet er nu uit als het pronkstuk van een vinexwijk.

De meeste namen op de foto uit 1969 zeggen me niets. Maar hé, daar op de achterste rij. Peter Post. De zesdaagsekeizer. Later ploegleider van TI Raleigh, de succesvolste Nederlandse wielerprofploeg allertijden.

Het plantsoen van de foto ligt tegenover de Gazelle-fabriek in Dieren. Koninklijke Gazelle. Prins Willem-Alexander sleutelde begin 1999 de 10 miljoenste fiets in elkaar. Koning Willem-Alexander opende donderdag de nieuwe fabriek.

Op de foto in de plaatselijke Regiobode staat de toenmalige Willem II Gazelle-wielerploeg. Toen bouwde Gazelle nog racefietsen. Zelfs een personenautootje. Uitdijende activiteiten – dat was toen in. Gazelle staat wat dat betreft model voor menig middelgroot familiebedrijf. Bijna alle trends van de laatste veertig jaar in bedrijfsvoering, eigendom, falen en succes zie je daar terug.

Het uitdijen heeft plaatsgemaakt voor kernactiviteiten: (elektrische) fietsen, passend in onze tijd van vergrijzing en plezierfietsen. Tweede trend: toen maakte men van alles zelf of betrok het van leveranciers uit de buurt. Niet meer. Nu is er een keten van leveranciers, vaak uit het Verre Oosten. De supply chain. Concurrent Accel (Batavus) benoemde dit jaar al een chief supply chain officer in zijn raad van bestuur.

Derde trend: verkoop aan een buitenlandse concurrent. Zo kwam Gazelle in 1971 in handen van Tube Investments, een Brits bedrijf (de TI van TI Raleigh). Die verkocht de fietsendivisie in 1987 door aan de Amerikaanse Derby Cycle. Die fietsfabriek werd in 1998 overgenomen door private equity-financiers, die het bedrijf met schulden overlaadden. Om aan geld te komen verkocht Derby in 2001 Gazelle voor 140 miljoen euro aan Gilde, een Nederlands private-equity- investeringsfonds. Moederbedrijf Derby ging bankroet.

Gazelle kon de schulden die de nieuwe eigenaar had gebruikt om het bedrijf te kopen uiteindelijk niet dragen. Eind 2010 had Gazelle ruim 2 miljoen euro eigen vermogen en 53 miljoen euro bankschuld.

Toen gebeurde wat PvdA-Kamerlid Henk Nijboer in zijn recente excessennota over private equity schrijft: in een slechtlopend bedrijf wordt door het private-equityfonds niet meer geïnvesteerd, de banken zien hun risico’s rap oplopen, ze ondernemen actie en verkopen onderdelen. In dit geval: het hele bedrijf.

De nieuwe eigenaar is familiebedrijf Pon Holdings (auto’s, grondverzetmachines), dat subiet stopte met de publicatie van een apart jaarverslag van Gazelle. Familiebedrijven zijn de laatste trend: zij zijn doorgaans voorzichtige financiers die in de economische crisis de laatste jaren dan ook met overnames hun slag sloegen.

Het loopt met private equity ook slechter af, zie het bankroet van Estro (kinderopvang) en Heiploeg (garnalenverwerker). Tegelijkertijd is private equity alom tegenwoordig in het bedrijfsleven, onlangs bijvoorbeeld als redder van een divisie van het failliete installatiebedrijf Imtech. Er zijn ook daverende successen, zoals winkelketen Action.

De excessen hebben private equity een slechte naam bezorgd. Vandaar de kennelijke noodzaak dat de financiers zich weren in Den Haag. VVD-senator Annemarie Jorritsma is de nieuwe voorzitter van branchevereniging NVP.

Private equity is een wereld van slimme mensen, financiële drijfveren, kortstondige belangen en afscherming van pottenkijkers. Genoeg ingrediënten voor altijd weer heisa.

    • Menno Tamminga