Dode studenten Mexico pakten wellicht verkeerde bus

De lezing die de regering geeft van de moord op 43 studenten klopt niet, stellen experts. Er wás geen brandstapel waarop hun lijken zijn verbrand.

De verdwijning van 43 studenten, die Mexico een half jaar in zijn greep hield, was opgelost zo kondigde de Mexicaanse regering in januari aan. Gearresteerde drugscriminelen hadden bekend dat ze de 43 studenten uit Ayotzinapa in opdracht van de burgemeester van het naburige Iguala, hadden vermoord.

De studenten, jongens van tussen de 17 en 24 jaar, waren op 26 september 2014 gaan demonsteren in Iguala. Op de terugweg werden hun bussen door de politie beschoten. De politie leverde hen uit aan de drugsbende, die het vuile werk opknapte. Hierna waren hun lijken verbrand op een vuilnisbelt. Studenten dood, burgemeester ingerekend, zaak gesloten, aldus de regering.

Maar de Inter-Amerikaanse Commissie van de Mensenrechten maakte zondag korte metten met die conclusie. Er wás nooit een brandstapel, schrijven ze in hun rapport. Er was geen sprake van een uit de hand gelopen confrontatie tussen politie en studenten, maar van een gecoördineerde actie. De studenten werden al vanaf het moment dat zij op weg gingen naar Iguala in de gaten gehouden door de federale politie en het leger. Volgens de experts is bewijs verdwenen, gemanipuleerd of nooit onderzocht. Sommige van de ‘bekentenissen’ zijn verkregen door marteling.

De verdwijning van de studenten leidde in Mexico tot maandenlange demonstraties, en vestigde internationaal de aandacht op de verwevenheid van lokale overheden en drugskartels. President Enrique Peña Nieto werd in binnen- en buitenland aangevallen op zijn lakse aanpak van de zaak. Hierna deed zijn regering er veel aan ‘Ayotzinapa’ te onderzoeken.

Betrokkenheid van de burgemeester van Iguala en de lokale politie werd onthuld. Maar onderzoek in de legerkazerne van Iguala, waarin volgens nabestaanden twee grote verbrandingsovens staan, werd verboden en ook de betrokkenheid van het federale politiekorps bleef onduidelijk.

De ouders van de studenten en mensenrechtenorganisaties zijn de ‘historische waarheid’ die in januari werd gepresenteerd dus altijd in twijfel blijven trekken. Ook Argentijnse forensisch experts die op de vuilnisbelt onderzoek hadden gedaan twijfelden openlijk aan de lezing van de brandstapel.

Die heeft dan ook niet bestaan, concludeert de Mensenrechtencommissie. Ook zij weet niet waar de studenten zijn gebleven, en wijst geen schuldigen aan. Maar uit het rapport doemt een nieuwe hypothese op over de reden van hun dood. Niet dat zij het de burgemeester met hun demonstratie lastig maakten, maar dat ze de verkeerde bus pakten.

In de officiële lezing is sprake van vier bussen, terwijl getuigen zeggen dat het er vijf waren. Volgens de experts worden in Iguala streekbussen gebruikt voor vervoer van heroïne. Als de studenten per ongeluk een bus met een partij heroïne aan boord hadden gekaapt, zou dit volgens de experts de ‘massieve en agressieve’ aanval van politie en waarschijnlijk ook leger op hun konvooi verklaren.

Minister van Justitie Arely Gomez, zei zondag dat de overheid ernaar blijft streven de feiten boven tafel te krijgen. De ouders van de studenten eisten een ontmoeting met president Peña Nieto. De moeder van één van hen, Blanca Nava Velez, zei tegen persbureau Reuters: „Nog meer leugens van de overheid gaan we niet accepteren.”