Basken stammen niet uit de IJstijd, maar van eerste boeren

Uit nieuw DNA-onderzoek blijkt dat de Basken afstammen van de eerste Spaanse boeren.

De Basken in Zuidwest-Frankrijk en Noordwest-Spanje stammen niet af van de oudste Europese bewoners. Dat waren jager-verzamelaars die in de laatste IJstijd Europa binnentrokken. De Basken zijn daarentegen nazaten van de eerste Spaanse boeren die vele duizenden jaren later vanuit het Midden-Oosten Europa ‘koloniseerden’ – overigens wel met enige ‘bijmenging’ van de jagers-verzamelaars die er al waren.

Dit blijkt uit vergelijking van het genoom van moderne Basken en andere Europeanen met prehistorisch DNA uit heel Europa, in het bijzonder dat van acht mensen die tussen 5500 en 3500 jaar geleden in Atapuerca, bij Burgos, leefden, even ten zuiden van het huidige Baskenland. Een groot team antropologen en biologen meldt dit deze week in The Proceedings of the National Academy of Science (Early Edition online).

Omdat de Basken een taal spreken die tot geen enkele bekende taalgroep lijkt te horen, wordt vaak gezegd dat zij de laatste afstammelingen zijn van de jagers-verzamelaars, de Cro-Magnon-mensen die Europa voor de komst van de landbouw bevolkten. Dit idee werd in de negentiende eeuw populair toen de taalkundige Lucien Bonaport (neef van Napoleon) opmerkte dat Baskische woorden voor gereedschap (bijl, schaar, tang, mes, schoffel) allemaal lijken op het Baskische woord voor steen. Dat suggereert een oorsprong ver in de steentijd.

Een paar jaar geleden was de conclusie uit modern DNA-onderzoek dat de Basken genetisch niet erg verschilden van andere Zuid-Europeanen. Uit de nieuwe vergelijking blijkt dat geen ander Europees volk zulke grote overeenstemming heeft met het prehistorische DNA uit Atapuerca als de huidige Basken. Andere Spanjaarden hebben meer DNA van Afrikaanse (Moorse?) en Aziatisch/Kaukasische (Indo-Europese?) oorsprong. Conclusie: de Basken stammen af van de eerste Spaanse boeren.