Zelf iemand opvangen in je huis. Is dat een goed idee?

Veel vrijwilligers bieden hun logeerkamer aan. De directeur van Vluchtelingenwerk waarschuwt: denk daar niet te lichtvaardig over.

Duizenden kilo’s dekens, kleding, voedsel, water, medicijnen, luiers, toiletspullen zijn dit weekend verzameld. Er waren al veel vrijwilligers in de weer de afgelopen maanden. Maar het lijkt erop dat de foto van de dode Syrische peuter Aylan op het Turkse strand nog veel meer mensen in beweging heeft gekregen. Er worden transporten gepland met privéauto’s en gehuurde busjes naar Calais, Turkije en Griekenland.

Mensen gaan verder: Ze willen ook best een of meer vluchtelingen in huis opnemen. Vluchtelingenwerk krijgt vele telefoontjes van mensen die hun logeerkamer ter beschikking willen stellen. Weten die mensen waar ze aan beginnen?

Meestal niet, zegt Connie van den Broek van het Ongedokumenteerden Steunpunt in Rotterdam. „Voor veel mensen is het romantische bevlogenheid. Ze hebben die Syrische peuter, zijn broertje en zijn moeder voor ogen en denken: ‘Och, had ik die maar in huis kunnen hebben.’ Maar in werkelijkheid kunnen ze een jongeman in de logeerkamer krijgen die zwaar getraumatiseerd is. Vaak kun je slecht of niet communiceren omdat ze de taal niet spreken. Dat maakt het ingewikkeld.”

Dorine Manson, directeur van Vluchtelingenwerk, waarschuwt de laatste dagen om dezelfde reden tegen het lichtvaardig in huis nemen van een vluchteling. Daarnaast wijst zij erop dat vluchtelingen mogelijk hun recht op bijvoorbeeld een huurhuis verliezen als ze niet in het asielzoekerscentrum maar buiten het zicht van de overheid een onderkomen vinden. Gastgezinnen zijn meestal ook niet thuis in de juridische kant van de status van een vluchteling terwijl dat wel noodzakelijk is met het oog op bijvoorbeeld gezinshereniging.

Je moet er wel tegen kunnen

Zwanny en Eelke Visser hebben tientallen jaren vluchtelingen opgevangen in hun huis in Musselkanaal. Ze hebben alles langs zien komen: alleenstaanden, echtparen, gezinnen, kinderen, uit alle denkbare landen. „Je moet er tegen kunnen”, zegt Eelke Visser. „Ik ken genoeg mensen die zeggen: eens maar nooit weer.”

Het lastigste om te overbruggen zijn cultuurverschillen, zeggen zowel Eelke als Zwanny Visser. Eelke: „Veel dingen die voor hen gewoon zijn, zal je nooit helemaal begrijpen.” Het gaat om simpele dingen, zoals toiletbezoek. Als je liever je billen afspoelt met een flesje water, prima, maar droog daarna de bril en de wc-vloer voor de volgende bezoeker. Niet iedere gast in Musselkanaal begreep dat.

Soms gaat het om ingewikkelder misverstanden. Zo had Eelke met de Afghaanse vader van een gezin met twee kinderen dat bij hem verbleef de afspraak dat hij hem in de tuin zou helpen. De vader bleef elke dag tot in de middag op bed liggen. Eelke besloot na een paar dagen om hem te roepen: ‘Goeiemorgen, kom je eruit? Dan gaan we in de tuin werken zoals we hebben afgesproken.” Het bleek een vergissing. Het gezin vertrok nog dezelfde dag.

En het is ook niet altijd gezellig

Volwassen vluchtelingen en asielzoekers hebben enorme heimwee naar hun land, is de ervaring van Eelke en Zwanny Visser. „Ze zitten het liefst achter de computer om naar films of nieuws uit hun land te kijken”, zegt Zwanny. „Terwijl wij dachten: leer Nederlands!”

Het is ook niet altijd gezellig. Zwanny: „ Ze zaten eindeloos te bellen met landgenoten die ook in Nederland zijn. Dat doen ze in hun eigen taal dus je verstaat er geen woord van. Waar hebben ze het over? Over jou?”

Probeer afspraken te maken, is hun tip. En raak niet van streek als de afspraken worden geschonden. En verwacht geen dankbaarheid. Zwanny: „Dan moet je er echt niet aan beginnen. Als ze zijn weer zijn vertrokken hoor je vaak nooit meer iets van ze. Maar zo erg is dat ook niet. We hebben hier zoveel mensen gehad, dat we er een dagtaak aan zouden hebben.”

Connie van den Broek van van het Ongedokumenteerden Steunpunt zegt: „Voor dat je de voordeur open maakt, zorg dat er ook een achterdeur is.” Met andere woorden: zet je zelf niet voor onbepaalde tijd klem, maar spreek een overzichtelijke periode af. Realiseer je wat je draagkracht is. Dat voorkomt teleurstelling aan beide kanten.

Dorine Manson van Vluchtelingenwerk: „Vaak is het realistischer om vrijwilliger te worden: help een vluchteling de weg vinden in Nederland, wordt taalcoach, ga een keer mee naar markt, drink wekelijks een kop koffie. Kortom, geef hen een gevoel van welkom zijn. Dat is nu het belangrijkst.”

    • Sheila Kamerman