Zeldzame harige nautilus blijkt nog steeds in leven

Naar de nautilus wordt weinig onderzoek gedaan. Een nauwelijks bekende soort is nu weer herontdekt.

De Allonautilus scrobiculatus, met karakteristiek harig slijm op zijn schelp. Foto Peter Ward

De zeldzame nautilus Allonautilus scrobiculatus leeft nog, bij een eilandje bij Nieuw-Guinea. Dat maakte de University of Washington bekend. Het uiterlijk van de nautilus – de enige inktvisachtige met een schelp – is overbekend. Maar de dieren zijn zeldzaam en nauwelijks onderzocht. Er zijn maar zes soorten beschreven, en zelfs daarvan is onzeker of het er niet eigenlijk slechts drie zijn.

Van die soorten is Allonautilus scrobiculatus de meest afwijkende. De harige slijmlaag op zijn schelp valt het meest op, maar ook de kieuwen en de geslachtsorganen zijn anders. Expert Peter Ward van de University of Washington (VS) en een collega waren in 1984 de eersten die de soort in levenden lijve zag, bij het eiland Manus, in Papoea-Nieuw-Guinea. Ze maakten een wetenschappelijke beschrijving, en sindsdien had niemand meer naar het dier omgekeken.

Inmiddels vroeg Ward zich af of het dier nog wel bestond. De visserij op de fraaie schelpen, en vernietiging van leefgebied bedreigen nautilussen, die allemaal in Zuid-Oost-Azië leven. Ze komen alleen voor op de diepzeehellingen rond eilanden.

Ward zocht bij Manus naar nautilussen, door ze met aas te lokken. Op 200 meter diepte ontdekte hij enkele exemplaren. Ward en zijn medewerkers namen weefsel af voor DNA-onderzoek, en voorzagen de nautilussen van zenders.

In een blog van National Geographic schreef Ward te vrezen voor het voortbestaan van Allonautilus scrobiculatus, omdat er plannen zijn voor diepzeemijnbouw rond Manus. Mogelijk heeft de soort nog een verwant genaamd Allonautilus perforatus, bij Bali. Daarvan zijn alleen de schelpen gevonden.