Ze zit weer in de Turkse gevangenis

De Nederlandse journaliste Fréderike Geerdink is afgelopen weekend opgepakt en vastgezet in Turkije. Ze zou in verboden gebied zijn geweest. „De staat wil geen buitenlandse pottenkijkers.”

De Nederlandse journaliste Fréderike Geerdink in april dit jaar, toen ze voor de rechter moest verschijnen op verdenking van ‘propaganda voor een terroristische organisatie’. Foto ILYAS AKENGIN/AFP

De Nederlandse journaliste Fréderike Geerdink is verder in de problemen gekomen in Turkije. In de nacht van zaterdag op zondag is ze tegelijk met een groep van 32 Koerdische activisten opgepakt en vastgezet. Volgens het leger waren ze in verboden gebied. Vandaag horen ze of ze worden aangeklaagd.

Sinds eind juli is het geweld van en tegen de gewapende Koerdische Arbeiderspartij PKK opgelaaid. De jeugdbeweging van de PKK heeft in een aantal wijken van steden in het zuidoosten van Turkije autonomie uitgeroepen en verdedigt die met geweld. Het leger heeft in tientallen gebieden uitgaans- of gebiedsverboden van kracht verklaard en maakt jacht op de militanten. Aan beide kanten vallen slachtoffers. Gisteren liet de PKK weten dat het bij een aanval vijftien Turkse soldaten heeft gedood. Mensenrechtenorganisaties maken zich zorgen om burgers die tussen beide vuren zitten.

Er waren schoten te horen

Geerdink maakte een reportage over een groep die zich ‘het menselijk schild’ noemt. Dat zijn activisten, vaak ook politiek actief bij de pro-Koerdische partij HDP, die op plekken gaan zitten waar het Turkse leger operaties uitvoert. Ze zeggen dat ze zo geweld willen voorkomen en burgers beschermen. Ze willen daarmee door gaan tot er een wapenstilstand is. Het Turks leger ziet de activisten als handlangers van de PKK, omdat ze het moeilijker maken die effectief aan te vallen.

„Ik verwachtte een paar uur met de groep mee te zijn, maar toen we ter plekke waren, werd de weg afgesloten door het leger,” vertelde Geerdink de NOS toen ze gisteren vanuit het politiebureau kort haar telefoon kon gebruiken. „Dus ik heb uiteindelijk twee dagen en nachten daar doorgebracht. In de omgeving waren continu schoten te horen.”

Toen het busje op de terugweg bijna de stad Yüksekova binnenreed, werden ze aangehouden en naar het politiebureau gebracht, met een machinegeweer op hen gericht. De mannen in de groep zitten bij het leger in detentie, de vrouwen brengen de nacht door op het politiebureau. Zondag had Geerdink kort toegang tot haar telefoon en stuurde ze een paar twitterberichten. „Ze laten me even met mijn telefoon spelen,” was de laatste. Daarna was ze de rest van de dag onbereikbaar.

Volgens het leger was de groep in verboden gebied. Tijdens de verhoren gisteren is de leden gevraagd of ze daar waren om hulpgoederen naar PKK-vechters te brengen. De groep en Geerdink moeten vandaag voor een aanklager verschijnen.

Kan ze nog haar werk doen?

Geerdink woont in Diyarbakir, de informele Koerdische hoofdstad in Turkije. Vanuit daar maakt ze vooral verhalen over de grote Koerdische minderheid. In april dit jaar moest ze voor de rechter verschijnen op verdenking van ‘propaganda voor een terroristische organisatie’. Haar teksten en tweets zouden pro-PKK zijn. De rechter sprak haar vrij. Een paar dagen later ging de aanklager in hoger beroep. Dat is nog niet afgerond.

Afgelopen week werden ook twee verslaggevers van nieuwsorganisatie Vice en hun lokale assistent opgepakt in Diyarbakir. Ze zouden contact hebben gehad met terroristen. Na vijf dagen werden de journalisten vrijgelaten. Hun assistent zit echter nog vast.

„De staat wil geen buitenlandse pottenkijkers”, zegt Ramazan Demir, de advocaat van Geerdink in de eerste zaak. Hij verwacht dat ze fysiek goed behandeld wordt, maar vreest dat het haar steeds moeilijker gemaakt wordt haar werk als journalist goed te doen doordat ze steeds in de gaten wordt gehouden en waar mogelijk juridisch aangepakt. „Ze staat duidelijk bij de staat op de agenda.”

    • Marloes de Koning