Vluchteling is geen gewone logee

Het aanbod is snel gedaan, maar een vluchteling in huis is zo simpel niet.

Duizenden kilo’s dekens, kleding, voedsel, water, medicijnen, luiers, toiletspullen zijn dit weekend verzameld om de nood van vluchtelingen te leningen. Er worden transporten gepland met privéauto’s en gehuurde busjes naar Calais, Turkije en Griekenland. Mensen willen ook best een of meer vluchtelingen in huis opnemen. Vluchtelingenwerk krijgt vele telefoontjes waarin een logeerkamer ter beschikking wordt gesteld. Weten die mensen waar ze aan beginnen?

Meestal niet, zegt Connie van den Broek van het Ongedokumenteerden Steunpunt in Rotterdam. Ze spreekt van romantische bevlogenheid. „Ze hebben die foto van de Syrische peuter voor ogen en denken: ‘Och, had ik die maar in huis kunnen hebben.’ Maar ze kunnen een zwaar getraumatiseerde jongeman in huis krijgen met wie het moeizaam communiceren is.”

Dorine Manson, directeur van Vluchtelingenwerk, waarschuwt de laatste dagen om dezelfde reden tegen het lichtvaardig in huis nemen van een vluchteling. Daarnaast wijst zij erop dat vluchtelingen mogelijk hun recht op bijvoorbeeld een huurhuis verliezen als ze niet in het asielzoekerscentrum en dus buiten het zicht van de overheid verblijven. Ook zijn gastgezinnen zelden thuis in de juridische status van een vluchteling terwijl dat wel noodzakelijk is met het oog op bijvoorbeeld gezinshereniging.

Je moet er wel tegen kunnen

Zwanny en Eelke Visser hebben tientallen jaren vluchtelingen opgevangen in hun huis in Musselkanaal. Ze hebben alles langs zien komen: alleenstaanden, echtparen, gezinnen, kinderen, uit alle denkbare landen. „Je moet er tegen kunnen”, zegt Eelke Visser.

Het lastigste zijn de cultuurverschillen. Simpele dingen: als je liever je billen afspoelt met een flesje water, prima, maar droog daarna de bril en de wc-vloer voor de volgende bezoeker. Soms zijn er ingewikkelder misverstanden. Zo had Visser met de Afghaanse vader van een gezin met twee kinderen de afspraak dat deze in de tuin zou helpen. De vader bleef elke dag tot in de middag op bed liggen. Eelke ging hem roepen maar dat bleek een vergissing. Het gezin vertrok nog dezelfde dag.

Volwassen vluchtelingen en asielzoekers hebben enorme heimwee, is de ervaring van Eelke en Zwanny Visser. „Ze zitten het liefst achter de computer naar films of nieuws uit hun land te kijken. Terwijl wij dachten: leer Nederlands!”

Probeer afspraken te maken, is hun tip. Raak niet van streek als de afspraken worden geschonden. En verwacht geen dankbaarheid.

Connie van den Broek van van het Ongedokumenteerden Steunpunt zegt: „Voor dat je de voordeur open maakt, zorg dat er ook een achterdeur is.” Met andere woorden: zet je zelf niet voor onbepaalde tijd klem, maar spreek een overzichtelijke periode af. Realiseer je wat je draagkracht is. Dat voorkomt teleurstelling.

Initiatieven sneuvelen

Intussen liet het COA (Centraal Orgaan opvang Asielzoekers) weten dat mensen die vluchtelingen willen bijstaan zich het best eerst kunnen te informeren over welke hulp nodig is. Nu sneuvelen er initiatieven omdat ze op dit moment niets toevoegen.

Dorine Manson van Vluchtelingenwerk: „Vaak is het realistischer om vrijwilliger te worden: help een vluchteling de weg te vinden in Nederland. Word taalcoach. Ga een keer mee boodschappen doen, drink regelmatig samen een kop koffie. Kortom, geef hun een gevoel van welkom zijn. Dat is nu het belangrijkst.”

    • Sheila Kamerman