Ineens duiken er Russen op in Syrië

Rusland bemoeien zich steeds nadrukkelijker met de strijd in Syrië. Zowel diplomatiek als militair.

Een Russisch vliegdekschip in de haven van Tartus in januari 2012, om steun te betuigen aan het regime van Bashar al-Assad. Foto EPA

Zijn er na de Krim nu ook ‘groene mannetjes’ opgedoken in Syrië? De afgelopen week zijn in en rond Syrië Russische troepenbewegingen waargenomen, die erop kunnen duiden dat president Poetin zijn militaire steun aan het Syrische regime sterk uitbreidt. De Russische inmenging lijkt bedoeld om het regime van president Assad te stutten, dat na vier jaar oorlog sterk is verzwakt. Door een gebrek aan materiaal en manschappen is het regeringsleger teruggedrongen naar de grote steden in het westen.

„Als deze berichten waar blijken te zijn”, meldde een woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, „dan zou dat een serieuze verschuiving in de loop van de Syrische oorlog betekenen, die vragen oproept over de Russische inzet voor een vreedzame oplossing.” De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry heeft zijn Russische ambtsgenoot Sergei Lavrov gebeld om de ontwikkelingen te bespreken.

De afgelopen week hebben de aanwijzingen voor Russische inmenging zich opgestapeld. Vorige week zondag meldde de Israëlische krant Yedioth Ahronoth op basis van ‘westerse diplomaten’ dat Moskou een ‘expeditiemacht’ naar Syrië heeft gestuurd om het regime van president Bashar al-Assad te steunen in de gevechten met verschillende rebellengroepen, waaronder de Islamitische Staat (IS).

Offensief bij Latakia

Dat bericht leek uit de lucht gegrepen, ware het niet dat ongeveer tegelijkertijd beelden opdoken van een offensief van het Syrische regeringsleger bij de noordwestelijke kuststad Latakia. Op de beelden is te zien hoe een pantserwagen van Russische makelij posities onder vuur neemt met zijn snelvuurkanon. De BTR-82A is pas vorig jaar in gebruik genomen door de Russische strijdkrachten, en hoewel het Syrische leger vooral Russisch materieel gebruikt, is dit type pantserwagen niet eerder gezien in het leger van Assad. Verschillende analisten – ook Russische – horen bovendien op de televisiebeelden Russische commando’s tussen de knallen door.

Vorige week verschenen er op Twitter ook beelden van Russische gevechtsvliegtuigen. De foto’s waren genomen door de jihadistische rebellengroep Jabhaat al-Nusra in de buurt van de stad Idlib – grofweg in dezelfde regio. Op de (wazige) foto’s is duidelijk een Russische drone te herkennen: een BPLA ‘bij’. De jagers lijken verdacht veel op Mig-29’s, SU-34’s, en SU-27’s. De laatste twee typen worden niet gebruikt door de Syrische luchtmacht.

Heeft Rusland zich gemengd in de Syrische burgeroorlog? De afgelopen weken zijn er veel meer bewegingen richting Syrië waargenomen dan normaal. Door de Bosporus voeren transportschepen, met Russisch militair materiaal op het dek – en trucks met onderscheidingstekens van het Russische leger. Bovendien heeft Rusland verschillende malen Turkije om overvliegrechten gevraagd richting Syrië.

The New York Times meldde afgelopen zaterdag op gezag van Amerikaanse ‘regeringsfunctionarissen’ dat de eerste Russische kwartiermakers inmiddels in Syrië zijn gearriveerd. Volgens de functionarissen zouden de Russen prefab-woningen voor honderden militairen hebben vervoerd naar een Syrische luchtmachtbasis. „Er is sprake van zorgwekkende bewegingen”, zei een anonieme ambtenaar, „logistieke, voorbereidende dingen”. Volgens The New York Times gaat het mogelijk om het inrichten van een majeur ‘steunpunt’, een luchtmachtbasis die de Russen kunnen gebruiken voor het invliegen van noodhulp voor Assad, en voor aanvalsmissies tegen zijn vijanden. De totale sterkte van een dergelijke Russische missie zou kunnen oplopen tot zo’n 2 à 3.000 militairen, zo schatten de bronnen van de krant.

Haven voor wapeninvoer

Volgens de Syrische (regeringsgezinde) krant Al-Watan wordt die Russische luchtmachtbasis gebouwd in Jableh, zo’n dertig kilometer ten zuiden van havenstad Latakia. Nog iets verder zuidwaarts, in Tartus, hebben de Russen al sinds het begin van de jaren zeventig een militair steunpunt – geen militaire basis, maar een haven voor de invoer van de Russische wapens.

De Russische militaire opbouw is de afgelopen maanden gepaard gegaan met een groot diplomatiek offensief. Begin augustus ging minister van Buitenlandse Zaken Sergej Lavrov op bezoek in Saoedi-Arabië. Tijdens een bezoek aan Iran, op 17 augustus, meldden Lavrov en zijn Iraanse ambtgenoot Zarif dat Rusland en Iran hun inspanningen in de ‘strijd tegen terrorisme’ (lees: tegen IS en andere sunnitische rebellen in Syrië) beter gingen coördineren.

Op 26 augustus bracht de Egyptische president Sisi een bezoek aan Moskou. Tijdens zijn gesprekken met president Poetin, zo liet de persdienst van het Kremlin weten, stond de vorming van een coalitie tegen IS hoog op de agenda. Dat onderwerp was ook een belangrijk thema tijdens de gesprekken met koning Abdallah van Jordanië, die op 31 augustus een bezoek bracht aan de Russische vliegshow MAKS.

Het Kremlin, bij monde van Poetins woordvoerder Dmitri Peskov, ontkende afgelopen week de berichten over een mogelijke Russische interventie. Maar de Russische president bracht afgelopen vrijdag tijdens een gesprek met journalisten de nodige nuances aan. Volgens Poetin is het nog „te vroeg” om te spreken van militair ingrijpen. „Maar wij bieden Syrië nu al serieuze hulp”, zei hij er bij. „Met militair materieel, training van militairen en wapens.”

    • Toon Beemsterboer
    • Steven Derix