Hoe smeed je een A-team?

foto NBC

Waarom presteert het ene team beter dan het andere? Door de beste mensen aan te nemen ben je er nog niet, weet topconsultant Claudio Fernández-Aráoz:

“Ik was verbijsterd door de enorme prestatiekloof tussen teams die er, op papier, even effectief uitzagen. Je ziet het in bedrijven, in de sport, in creatieve projecten van films tot bladen. Wat maakte het verschil?”

Het is een van de Grote Vragen van het hr-management. Hoe smeed je een los groepje mensen - met hun gekibbel, tegenstrijdige opvattingen en ingebakken gewoontes - tot een A-team? We vragen het hoogleraar Daan van Knippenberg van de Rotterdam School of Management.

1. Shoot for the moon

De essentie van een team is het hebben van een gezamenlijk doel. Als dat ontbreekt, gedragen mensen zich als individuen. John F. Kennedy bedacht dat binnen acht en een half jaar een man op de maan moest staan en sleepte zo heel de NASA mee in een afgebakende missie. Van Knippenberg:

“Zo’n duidelijk, hoger doel maakt extra energie los, geeft reden om het team boven het individu te stellen en dwingt mensen origineel te denken.”

Oprichter van streamingdienst Pandora Tim Westergren betaalde zijn werknemers twee jaar lang niks, maar ze bleven voor hem werken omdat ze geloofden in hun gezamenlijke missie:

2. Meet je prestaties

Over de stappen naar dat gezamenlijke doel moet je harde afspraken maken. Vrijblijvend vergezichten zorgen er waarschijnlijk voor dat je team als los zand uit elkaar valt. Om die reden hebben veel bedrijven slechte ervaringen met werkgroepjes ‘kwaliteitsverbetering’ of een jaarlijkse facultatieve ‘Brainstorm Toekomst’.

“Als er geen meetbare, collectieve afspraken worden gemaakt waar teams zich ook echt aan moeten houden, heb je grote kans dat er niks gebeurt.”

3. Speel op elkaar in

Het Ajax onder Louis van Gaal was sterk omdat teamwerk centraal stond, zegt Van Knippenberg. Team-cognition, noemt hij dat, gedeeld begrip van taken. Dat als de middenspeler op rechts de bal krijgt aangespeeld, de rechtsback weet dat hij op moet komen.

“De beste voetbalteams hebben tientallen spelsituaties tot in den treure ingestudeerd. Met een goeie reden. Elke speler weet dan intuïtief wat hij in welke situatie moet doen en waar zijn teamgenoten mee bezig zijn.”

4. Manage de ego’s

Om even bij Ajax te blijven:

“Speelde je voor Van Gaal dan stond het team stond voorop, niet het individu. Er zijn genoeg voetbalteams geweest met grotere budgetten die minder goed konden voetballen. De coach slaagt er dan niet in van de jonge ego’s die voor veel geld zijn binnengehaald een team te smeden.”

5. Strijd met mate

Een gezamenlijke vijand werkt voor veel teamleden als Bison Kit. Die vijand zweept ze op en zorgt ervoor dat ze onderlinge strubbelingen opzij zetten. In techbedrijven zie je wel dat teams tegen elkaar worden opgezet om onder grote tijdsdruk aan hetzelfde product te werken - ‘may the best team win’. Toch is Van Knippenberg er niet heel enthousiast over. Vrouwen lijken minder goed te presteren in teams die tegen elkaar strijden.

“Bovendien kan een competitieve omgeving innovatie tegenwerken, blijkt uit ons onderzoek. Als winnen betekent dat het voorstel van jouw team wordt uitgekozen, is er een prikkel om met niet al te wilde ideeën te komen. De kans dat een idee door de bedrijfsleiding wordt afgeschoten wordt namelijk groter naarmate het idee radicaler is.”

 

6. Deel het leiderschap

Het is populaire kreet: weg met de managers. Maar onderzoek naar zelfsturende teams, laat heel wisselende resultaten zien. Inmiddels is er ook een tussenvorm tussen autonome en hiërarchische besluitvorming:

“Gedeeld leiderschap houdt in dat teamleden op basis van hun  vaardigheden leiderschap krijgen over een onderdeel waar zij in uitblinken. Volgens deze onderzoeker halen bedrijven die het toepassen veel betere resultaten dan klassiek hiërarchisch gestuurde organisaties.”