Het vrouwelijk orgasme als kunst

Orgastische kunst: Johanna Schweizer, Yonihaasje (verhard katoen, metallic garen en zaden)

Een openhartig boek waarin vrouwen uit de hele wereld over hun orgasmes vertellen en intiem gefotografeerd zijn, Orgasm, is de aanleiding voor een bijzondere beeldenexpositie die zondag open is gegaan in het Noord-Brabantse plaatsje Beers, bij Cuijk, onder Nijmegen. Zowel binnen als buiten zijn daar deze maand, uitsluitend op zondagen, verbeeldingen te zien van het vrouwelijk orgasme, gemaakt door 38 beeldhouwers, mannen en vrouwen, uit Nederland, Duitsland en andere landen.

„Ik kwam in New York in het Chelsea Hotel de Amerikaanse fotografe Linda Troeller tegen”, vertelt de initiatiefnemer, beeldhouwer Bart Stok. „Zij was met de Duitse schrijfster Marion Schneider bezig aan het foto- en interviewboek dat vorig jaar is verschenen.” In Orgasm vertellen 25 vrouwen uit de hele wereld over hun orgasmes en fantasieën. Troeller en Schneider maakten al eerder in 1994 een succesvol boek, The Erotic Lives of Women, met als doel ‘om erotiek in een vrouwelijk perspectief’ te tonen. Hun nieuwe boek Orgasm uit 2014 is het vervolg, om een nog intiemer moment, het seksuele hoogtepunt, vanuit dat vrouwelijk standpunt te belichten. Mannen komen op de foto’s in het boek niet voor – voor een vrouwelijk orgasme zijn mannen ook niet nodig, legt de Amerikaanse seksuologe Betty Dodson uit in het boek: vrouwen hebben een uitgebreider, gecompliceerder orgasme dan mannen, of meerdere orgasmes na elkaar, op steeds intenser niveau, als ze bijvoorbeeld zichzelf bevredigen. Het zijn echo’s van de - inmiddels wetenschappelijk gestaafde -- feministische boodschap uit de jaren zeventig dat vaginale penetratie voor vrouwen niet zaligmakend is. „Natuurlijk is een thema als vrouwelijk seksueel genot en het orgasme nog omgeven met taboes en vooroordelen”, zegt Stok, „maar toen we er over gingen doorpraten met vrouwen en mannen ging het meer over bevrijding, kwetsbaarheid, overgave, schuld, plezier en onafhankelijkheid.”

Stok, die samen met beeldhouwer Loek Hambeukers drie jaar geleden de onafhankelijke beeldhouwerswerkplaats MIET Artists In Residence in Beers opzette, nodigden beeldhouwers uit om hun visie op het vrouwelijk orgasme te verbeelden. Het resultaat is een speelse en veelzijdige expositie van een zelden in de beeldende kunst verbeeld thema. In de grote glazen expositieruimte van MIETair staan zo’n dertig uiterst gevarieerde beelden van steen, brons, papier, maar ook textiel, groot en klein, die soms een verrassend beeld van het vrouwelijk orgasme geven. Natuurlijk zijn er veel vulva’s of verwijzingen daarnaar, in zijde, steen of hout of metaal. Zoals het persoonlijke orgasme-juweel dat Hanneke Wetzer op bestelling kan maken. Geef datum en fantasie op, en Wetzer zorgt dat ze tijdens die dag iets in het juweel krast als ze klaarkomt. Maar er is veel meer. Zoals het speelse Het Theater van het Vrouwelijk Orgasme van Merel Holleboom, een metalen doos waarbij de bezoeker de gordijnen moet openen om ronddansende Geisha Balls (lustopwekkende ballen voor in de vagina, bekend van Fifty Shades of Grey) te zien. Er hangt een lichte, kwetsbare, dromerige wolk van papiersnippers van Sabine Jacobs. Een hoogtepunt is het Yonihaasje van Johanna Schweizer, een klein vrouwenfiguurtje met hazenoortjes van rood gehaakt katoen, dat kwetsbaar en wellustig op een kussen ligt, overdekt met zaadjes. De Vlaamse Babette Degraeve maakte een mond van brons, waarvan je water van de lippen kan drinken: La fable de la femme fontaine heet het – onder meer verwijzingen naar verhalen over ejaculerende vrouwen, en de mond van Bernini’s beroemde barokke 17de-eeuwse beeld de Extase van Theresia. In de exporuimte hangen ook foto’s uit het boek van Troeller, en in de tuin staan verschillende beelden – onder meer een grote vulva van wilgentakken van de Duitse Judith Mann. En man die als geile wolf een naakte vrouw bespringt ontbreekt ook niet , in het beeld Roodkapje van Carla Dijs.