#DvdW: welke schrijver stond aan de wieg van Braziliës literaire onafhankelijkheid?

Voor zijn Dagkalender van de Wereldliteratuur bekijkt journalist en schrijver Pieter Steinz dagelijks wat er actueel is in boekenland. Vandaag aandacht voor Brazilië, dat vandaag haar onafhankelijksdag viert. Welke auteur, van onder meer Postume herinneringen van Brás Cubas, stond aan de wieg van Braziliës literaire onafhankelijkheid?

J. M. Machado de Assis is zonder twijfel de minst gelezen Zuid-Amerikaanse grootheid. Dat is jammer, want een roman als Postume herinneringen van Brás Cubas zou tot de eeuwig herdrukte klassieken uit de wereldliteratuur moeten behoren. De na de dood geschreven memoires van een gegoede Braziliaan (‘ik ben, in de grond, geen dode schrijver maar een schrijvende dode’) zijn geestig van toon en toegankelijk gestileerd, terwijl de vele formele vernieuwingen – een onbetrouwbare verteller, meervoudig perspectief, typografische grapjes – vooruitlopen op menig (post)modern meesterwerk. Niet dat de journalist-criticus Machado was geboren als modernist. Pas in de verhalen en romans die Machado in de jaren 80 schreef nadat hij naar eigen zeggen ‘zijn illusies over de mensen had verloren’, ontworstelde hij zich aan de Europese romantische en realistische tradities en toonde hij zijn meesterschap.

Brás Cubas was zijn eerste succes, gevolgd door het licht absurdistische Quincas Borba en de eigenzinnige ontwikkelingsroman Dom Casmurro. Schijn en wezen is het belangrijkste thema van Machado’s werk. Heel typerend, zeggen de biografen, voor een mulattenzoon die in een snobistisch-racistische samenleving gedwongen was om zijn bescheiden afkomst te verstoppen onder het masker van de brave burgerman.

Voor meer afleveringen van deze Dagkalender, zie The Global Reader.

Pieter Steinz zit op Twitter.