De neergang van Oranje is nu compleet

Oranje kan zich in theorie nog plaatsen voor het EK, maar dat wordt een loodzware opgave.

Bondscoach Danny Blind en zijn technische staf verbijten de pijn tijdens de wedstrijd tegen Turkije. Foto KOEN VAN WEEL/ANP

De hel van Konya klonk al onheilspellend, maar in werkelijkheid was het nog erger. In de verhitte binnenlanden van Turkije voltrok zich het totale demasqué van een Nederlands elftal dat geen schim meer was van het land dat de voorbije jaren twee keer mee streed om de wereldtitel. Er was ontreddering, spijt en schaamte, bij een groep internationals die gisteren officieus degradeerde naar de middenklasse van Europa. Officieel is het EK nog haalbaar, maar door de 3-0 nederlaag in Turkije is het toernooi verder weg dan ooit.

In drie dagen tijd is de hoop vervlogen. Eerst de nederlaag tegen IJsland en gisteren het verlies van concurrent Turkije, dat Nederland van de derde plek heeft gestoten en nu de beste papieren heeft om nog een EK-ticket te bemachtigen via de de play-offs.

Terwijl Turkse fans gelukkig dansten op nationale volksmuziek en Arda Turan zijn doelpunt vierde met een kus op de heilige grond van bedevaartsoord Konya, likten de Nederlandse internationals hun wonden. Daley Blind vluchtte langs de journalisten. Kennelijk wilde of was hij niet in staat nog iets toe te voegen dan de geuite zelfkritiek bij de NOS. „Ik heb de pest in mijn lijf. Ik ben teleurgesteld en boos, vooral op mezelf.”

Aanvoerder Wesley Sneijder vond dat de uitslag niet overeen kwam met de verhoudingen op het veld „Iemand die niet heeft gekeken, zou zeggen dat we kansloos waren, maar dat was niet zo. Turkije was niet goed, wel gelukkig”, zei hij. „Als je domineert, is dit een des te zuurdere nederlaag.”

Een geval van als, als, als. Als Oranje de kansen wel had benut, was het allemaal anders. Nederland op zijn smalst. Oreren over gecreëerde kansen, maar totaal voorbijgaan aan het feit dat de ploeg in vier dagen tweemaal verloor door fouten van jewelste.

Dekkingsfouten, dodelijk balverlies, gemiste kansen en onnauwkeurige eindpasses. Iedereen zag de steekpass op Oguzhan Ozyakup aankomen, behalve mandekker Stefan de Vrij. Die haalde Ozyakup pas weer in toen de Turk al had gescoord met een lobje. Daar ging Nederland weer. Opnieuw een bijrol in andermans show.

Nu was de hoofdrol voor Turkije, dat twee punten boven Oranje staat met nog twee duels te gaan. De Turken moeten nog tegen Tsjechië en IJsland, die al zeker zijn van plaatsing, maar het is een misplaatste gedachte om te denken dat Oranje het EK haalt als de Turken punten verspelen. Laat het team eerst winnen bij Kazachstan en thuis van Tsjechië: in huidige vorm lastig genoeg.

Een jaar na de derde plek op het WK is Nederland een ploeg die doelpunten kinderlijk eenvoudig weggeeft. De 2-0 kwam tot stand door een fout van Blind. Hij leed balverlies na een inworp en weg was Arda Turan. Op weg naar Cillessen, die, om het drama compleet te maken, ook nog eens over de bal dook. Tranentrekkend. Praten na afloop? Ook Cillessen wilde niet.

Arjen Robben zei het voor het duel met IJsland al: „We moeten heel goed beseffen dat die derde plek op het WK uniek was.” Gisteren werd dat nog eens bevestigd: Oranje is geen top.

Het aantal sterren dunt uit en talenten moeten op steeds jongere leeftijd de eer verdedigen van een natie vol verwachting. Knap hoe de bijna 19-jarige Jaïro Riedewald zich gisteren staande hield, maar het is veelzeggend voor de staat van Nederland dat er jonge voetballers debuteren in één van de belangrijkste duels in jaren.

In een kolkend Konya moet bondscoach Danny Blind zich in een horrorscène hebben gewaand. Het einde van zijn eerste interlandperiode met Oranje: gekleineerd als een B-land. Blind moest Oranje juist redden. Hij maakte na de dramatische kwalificatiereeks onder Guus Hiddink vervroegd de stap die contractueel al was vastgelegd: van assistent-bondscoach naar hoofdverantwoordelijke. De opdracht: orde scheppen in de chaos.

Tweede duel als bondscoach

In zijn tweede duel als bondscoach koos hij een andere opstelling dan in zijn eerste. Tegen IJsland stond Klaas-Jan Huntelaar in de spits, in Turkije was dat Robin van Persie, omdat er meer ruimte zou komen om te voetballen, was het idee. En hij schoof Daley Blind van linksback naar het middenveld voor een hechter blok. Blind kan hier goed spelen, maar ging hopeloos de fout in. Zoals Oranje ook donderdag al verloor door persoonlijke fouten.

Was een directe ommekeer te veel gevraagd onder leiding van een nieuwe bondscoach? Misschien wel, maar ook Blind heeft bijgedragen aan het verval. Ongetwijfeld heeft hij zijn voorganger Hiddink niet continu tegengesproken en nu heeft hij als bondscoach keuzes gemaakt waar je vraagtekens bij kunt zetten. Middenvelder Davy Klaassen is een groot talent, maar met 22 jaar ook nog maar een beginnend international, terwijl de bondscoach met Nigel de Jong (30) een sloper als alternatief heeft, met twee WK’s en EK’s achter zijn naam.

Dat Oranje voor het eerst sinds 22 jaar een EK dreigt te missen, is teleurstellend, maar wat het des te pijnlijker maakt is het feit dat er volgend jaar 24 landen deelnemen aan het Euro 2016, terwijl dat er in 1984 maar acht waren. Toen viel een gemist EK te verdedigen, nu dreigt zware reputatieschade, wetende dat ooit zo nietige voetballanden als IJsland, Wales en Noord-Ierland wél naar het EK zullen gaan.

Toplanden moesten het heel bont maken om het EK te missen en uitgerekend Oranje dreigt daarin te slagen. De nummers één en twee van de poule plaatsen zich rechtstreeks, net als de beste nummer drie van alle negen poules, terwijl grote voetballanden als Nederland ook nog een beschermde status genieten wanneer ze als nummer drie de play-offs halen. In dat geval wordt Oranje gekoppeld aan een nummer drie van minder allooi, op basis van prestaties uit het verleden.

Die prestaties lijken nu heel ver weg en je zou je kunnen afvragen of dit Oranje wel privileges verdient. Als de hel van Konya een voorbode vormt voor wat komen gaat, zeker niet.