Opinie

    • Mischa Spel

Dat liefde een werkwoord is, weet elke orkestdirecteur

Ik houd van Bernard Haitink. En ik houd van Valery Gergiev. Velen houden niet van Gergiev, want Gergiev houdt van Poetin. En sommigen houden niet van Haitink, want die is hyperemotioneel (daarin wortelt nou precies zijn grootheid als dirigent), dus – soms – lastig.

Het Koninklijk Concertgebouworkest stuurde afgelopen week een veelbesproken, in het Engels opgesteld persbericht rond met heuglijk nieuws: nadat Haitink in 2014 in Het Parool had gezegd het orkest nooit meer te willen dirigeren, zal hij dat volgend seizoen, precies 60 jaar na zijn debuut aldaar, tóch doen. Oorzaak van de breuk vorig jaar: Haitink voelde zich „haast vernederd” door de directie, die hem niet had betrokken in het jubileumjaar. Dat was onwaar; Haitink leidde in 2013 de Achtste van Bruckner, in deze krant geroemd als „grandioos, fel en energiek” want „voor Haitink spelen de KCO-musici op de toppen van hun kunnen.” En er waren plannen voor méér concerten, maar die annuleerde Haitink om hem conveniërende redenen (zijn echtgenote mijdt Amsterdam liever, om maar iets te noemen) zelf, de orkestdirectie gepikeerd en verbijsterd achterlatend.

In huwelijkstermen: een knipperlichtrelatie met explosieve hoogte- en dieptepunten. Maar– óók en onomstotelijk – een liefde voor het leven. Het orkestmanagement heeft dan ook het enig juiste gedaan en is met openlijke excuses diep door het stof gekropen met het oog op de hoofdprijs: een herstelde relatie met een van de grootste levende dirigenten die bovendien een legende is uit de eigen orkesthistorie én door de eigen musici op handen wordt gedragen.

Eerlijk? Ach. Liefde is een werkwoord, dat weet een orkestdirecteur maar al te goed. En voor Haitink zelf was de muziekwereld deze week óók onbarmhartig: op een (methodisch nogal aanvechtbare) enquete door de website Bachtrack.com kwam het Koninklijk Concertgebouworkest als tweede uit de bus, na de Berliner Philharmoniker maar vóór de Wiener.

Terwijl in de top tien Beste Dirigenten tussen voorspelbare, mythische maestri als Riccardo Chailly, Kirill Petrenko, Simon Rattle, Mariss Jansons en Yannick Nézet-Seguin één naam ontbrak: die van Bernard Haitink. De nieuwe KCO-chef, Daniele Gatti, stond er trouwens ook niet bij. Net zo min als Valery Gergiev. Zo zie maar. Liefde, schoonheid en gerechtigheid zijn grillige schikgodinnen.

    • Mischa Spel